This overlay will guide you through the buttons:

Shrimad Valmiki Ramayana

Sundara Kanda- Sarga 57

Hanuman reaches the northern end of the shore where his army was stationed and roars. The chief Jambavan hears and gets excited that hanuman has come back from his expedition.

ॐ श्री परमात्मने नमः

संस्कृत्म
A English
आप्लुत्य च महावेगः पक्षवानिव पथैतः।भुजंगयक्षगन्धर्वप्रबुध्द्रकमलोत्पलम्।।१।।
aplutya ca mahavegah paksavaniva pathaitah | bhujamgayaksagandharva prabudhdrakamalotpalam||1||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   1

सचन्द्रकुमुदं रम्यं सार्ककारण्डवं शुभम् । तिष्यश्रवणकदम्बमभ्रशैवलशाद्वलम् ।।२।।
sacandrakumudam ramyam sarkakarandavam subham | tisyasravanakadambama bhrasaivalasadvalam ||2||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   2

पुनर्वसु महामीनं लोहिताङ्गमहाग्रहम् । ऐरावतमहाद्वीपं स्वातीहंसविलोडितम् ।।३।।
punarvasu mahaminam lohitaṅgamahagraham | airavatamahadvipam svatihamsaviloditam ||3||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   3

वातसङ्घातजातोर्मिं चन्द्रांशुशिशिराम्बुमत् । हनूमानपरिश्रान्तं पुप्लुवे गगनार्णवम् ।।४।।
vatasaṅghatajatormim candramsusisirambumat | hanumanparishrantaha pupluve gaganarnvam ||4||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   4

ग्रसमान इवाकाशं ताराधिपमिवालिखन् । हरन्निव सनक्षत्रं गगनं सार्कमण्डलम् ।।५।।
grasamana ivakasam taradhipamivalikhan | haranniva sanaksatram gaganam sarkamandalam ||5||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   5

अपारमपरिश्रान्तश्चाम्बुधिं समागहत्। हनूमान्मेघजालानि विकर्षन्निव गच्छति ।।६।।
aparamaparisrantascambudhim samagahat| hanumanmeghajalani vikarsanniva gacchati ||6||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   6

पाण्डुरारुणवर्णानि नीलमाञ्जिष्ठकानि च । हरितारुणवर्णानि महाभ्राणि चकाशिरे ।।७।।
pandurarunavarnani nilamanjisthakani ca | haritarunavarnani mahabhrani cakasire ||7||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   7

प्रविशन्नभ्रजालानि निष्क्रमंश्च पुनः पुनः । प्रच्छन्नश्च प्रकाशश्च चन्द्रमा इव लक्ष्यते ।।८।।
pravisannabhrajalani niskramamsca punah punah | pracchannasca prakasasca candrama iva laksyate ||8||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   8

विविधाभ्रघनापन्नगोचरो धवलाम्बरः। दृश्यादृश्यतनुर्वीरस्तदा चन्द्रायतेऽम्बरे।।९।।
vividhabhraghanapannagocaro dhavalambarah | drsyadrsyatanurvirastada candrayate'mbare||9||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   9

तार्क्ष्यायमाणो गगने बभासे वायुनन्दनः। दारयन्मेघबृन्दानि निष्पतंश्च पुनः पुनः।।१०।।
tarksyayamano gagane babhase vayunandanah | darayanmeghabrndani nispatamsca punah punah||10||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   10

नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः । आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम् ।।११।।
nadannadena mahata meghasvanamahasvanah | ajagama mahatejah punarmadhyena sagaram ||11||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   11

आकुलां नगरीं कृत्वा व्यथयित्वा च रावणम्। अर्दयित्वा बलं घोरं वैदेहीमभिवाद्य च।।१२।।
akulam nagarim krtva vyathayitva ca ravanam | ardayitva balam ghoram vaidehimabhivadya ca||12||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   12

आजगाम महातेजाः पुनर्मध्येन सागरम् । पर्वतेन्द्रं सुनाभं च समुपस्पृश्य वीर्यवान्।।१३।।
ajagama mahatejah punarmadhyena sagaram | parvatendram sunabham ca samupasprsya viryavan||13||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   13

ज्यामुक्त इव नाराचो महावेगोऽभ्युपागतः। स किञ्चिदनुसम्प्राप्तः समालोक्य महागिरिम्।।१४।।
jyamukta iva naraco mahavego'bhyupagatah | sa kincidanusampraptah samalokya mahagirim||14||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   14

महेन्द्रं मेघसङ्काशं ननाद हरिपुङ्गवः। स पूरयामास कपिर्दिशो दश समन्ततः।।१५।।
mahendram meghasaṅkasam nanada haripuṅgavah | sa purayamasa kapirdiso dasa samantatah||15||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   15

नदन्नादेन महता मेघस्वनमहास्वनः। स तं देशमनुप्राप्तः सुहृद्धर्शनलालसः।।१६।।
nadannadena mahata meghasvanamahasvanah | sa tam desamanupraptah suhrddharsanalalasah||16||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   16

ननाद हरिशार्दूलो लाङ्गूलं चाप्यकम्पयत्। तस्य नानद्यमानस्य सुपर्णचरिते पथि।।१७।।
nanada harisardulo laṅgulam capyakampayat | tasya nanadyamanasya suparnacarite pathi||17||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   17

फलतीवास्य घोषेण गगनं सार्कमण्डलम्। तु तत्रोत्तरे तीरे समुद्रस्य महाबलाः ।।१८।।
phalativasya ghosena gaganam sarkamandalam | tu tatrottare tire samudrasya mahabalah ||18||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   18

पूर्वं संविष्ठिताश्शूरा वायुपुत्रदिदृक्षवः । महतो वातनुन्नस्य तोयदस्येव गर्जितम् । शुश्रुवुस्ते तदा घोषमूरुवेगं हनूमतः।।।१९।।
purvam samvisthitassura vayuputradidrksavah | mahato vatanunnasya toyadasyeva garjitam | susruvuste tada ghosamuruvegam hanumatah|||19||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   19

ते दीनमनसस्सर्वे शुश्रुवुः काननौकसः। वानरेन्द्रस्य निर्घोषं पर्जन्यनिनदोपमम्।।२०।।
te dinamanasassarve susruvuh kananaukasah | vanarendrasya nirghosam parjanyaninadopamam||20||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   20

निशम्य नदतो नादं वानरास्ते समन्ततः । बभूवुरुत्सुकाः सर्वे सुहृद्दर्शनकाङ्क्षिणः ।।२१।।
nisamya nadato nadam vanaraste samantatah | babhuvurutsukah sarve suhrddarsanakaṅksinah ||21||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   21

जाम्बवान्स हरिश्रेष्ठः प्रीतिसंहृष्टमानसः । उपामन्त्र्य हरीन्सर्वानिदं वचनमब्रवीत् ।।२२।।
jambavansa harisresthah pritisamhrstamanasah | upamantrya harinsarvanidam vacanamabravit ||22||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   22

सर्वथा कृतकार्योऽसौ हनूमान्नात्र संशयः । न ह्यस्याकृतकार्यस्य नाद एवंविधो भवेत् ।।२३।।
sarvatha krtakaryo'sau hanumannatra samsayah | na hyasyakrtakaryasya nada evamvidho bhavet ||23||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   23

तस्या बाहूरुवेगं च निनादं च महात्मनः । निशम्य हरयो हृष्टाः समुत्पेतुस्ततस्ततः ।।२४।।
tasya bahuruvegam ca ninadam ca mahatmanah | nisamya harayo hrstah samutpetustatastatah ||24||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   24

ते नगाग्रान्नगाग्राणि शिखराच्छिखराणि च । प्रहृष्टाः समपद्यन्त हनूमन्तं दिदृक्षवः ।।२५।।
te nagagrannagagrani sikharacchikharani ca | prahrstah samapadyanta hanumantam didrksavah ||25||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   25

ते प्रीताः पादपाग्रेषु गृह्य शाखाः सुपुष्पिताः । वासांसीव प्रकाशानि समाविध्यन्त वानराः ।।२६।।
te pritah padapagresu grhya sakhah supuspitah | vasamsiva prakasani samavidhyanta vanarah ||26||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   26

गिरिगह्वरसंलीनो यथा गर्जति मारुतः। एवं जगर्ज बलवान् हनुमान्मारुतात्मजः।।२७।।
girigahvarasamlino yatha garjati marutah | evam jagarja balavan hanumanmarutatmajah||27||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   27

तमभ्रघनसङ्काशमापतन्तं महाकपिम् । दृष्ट्वा ते वानराः सर्वे तस्थुः प्राञ्जलयस्तदा ।।२८।।
tamabhraghana saṅkasamapatantam mahakapim | drstva te vanarah sarve tasthuh pranjalayastada ||28||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   28

ततस्तु वेगवांस्तस्य गिरेर्गिरिनिभः कपिः । निपपात महेन्द्रस्य शिखरे पादपाकुले ।।२९।।
tatastu vegavamstasya girergirinibhah kapih | nipapata mahendrasya sikhare padapakule ||29||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   29

हर्षेणापूर्यमाणोऽसौ रम्ये पर्वतनिर्झरे । छिन्नपक्ष इवाऽकाशात्पपात धरणीधरः।।३०।।
harsenapuryamano'sau ramye parvatanirjhare | chinnapaksa iva'kasatpapata dharanidharah||30||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   30

ततस्ते प्रीतमनसः सर्वे वानरपुङ्गवाः । हनूमन्तं महात्मानं परिवार्योपतस्थिरे ।।३१।।
tataste pritamanasah sarve vanarapuṅgavah | hanumantam mahatmanam parivaryopatasthire ||31||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   31

परिवार्य च ते सर्वे परां प्रीतिमुपागताः । प्रहृष्टवदनाः सर्वे तमरोगमुपागतम् ।।३२।।
parivarya ca te sarve param pritimupagatah | prahrstavadanah sarve tamarogamupagatam ||32||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   32

उपायनानि चादाय मूलानि च फलानि च । प्रत्यर्चयन्हरिश्रेष्ठं हरयो मारुतात्मजम् ।।३३।।
upayanani cadaya mulani ca phalani ca | pratyarcayanharisrestham harayo marutatmajam ||33||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   33

विनेदुर्मुदिताः के चिच्चक्रुः किल किलां तथा । हृष्टाः पादपशाखाश्च आनिन्युर्वानरर्षभाः ।।३४।।
vinedurmuditah ke ciccakruh kila kilam tatha | hrstah padapasakhasca aninyurvanararsabhah ||34||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   34

हनूमांस्तु गुरून्वृद्धाञ्जाम्बवत्प्रमुखांस्तदा । कुमारमङ्गदं चैव सोऽवन्दत महाकपिः ।।३५।।
hanumamstu gurun vrddhanjambavat pramukhamstada | kumaramaṅgadam caiva so'vandata mahakapih ||35||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   35

स ताभ्यां पूजितः पूज्यः कपिभिश्च प्रसादितः । दृष्टा देवीति विक्रान्तः सङ्क्षेपेण न्यवेदयत् ।।३६।।
sa tabhyam pujitah pujyah kapibhisca prasaditah | drsta deviti vikrantah saṅksepena nyavedayat ||36||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   36

निषसाद च हस्तेन गृहीत्वा वालिनः सुतम् । रमणीये वनोद्देशे महेन्द्रस्य गिरेस्तदा ।।३७।।
nisasada ca hastena grhitva valinah sutam | ramaniye vanoddese mahendrasya girestada ||37||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   37

हनूमानब्रवीद्धृष्टस्तदा तान्वानरर्षभान् । अशोकवनिकासंस्था दृष्टा सा जनकात्मजा ।।३८।।
hanumanabraviddhrstastada tanvanararsabhan | asokavanikasamstha drsta sa janakatmaja ||38||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   38

रक्ष्यमाणा सुघोराभी राक्षसीभिरनिन्दिता । एकवेणीधरा बाला रामदर्शनलालसा ।।३९।।
raksyamana sughorabhi raksasibhiranindita | ekavenidhara bala ramadarsanalalasa ||39||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   39

उपवासपरिश्रान्ता जटिला मलिना कृशा । ततो दृष्टेति वचनं महार्थममृतोपमम् ।।४०।।
upavasaparisranta jatila malina krsa | tato drsteti vacanam maharthamamrtopamam ||40||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   40

निशम्य मारुतेः सर्वे मुदिता वानरा भवन् । क्ष्वेडन्त्यन्ये नदन्त्यन्ये गर्जन्त्यन्ये महाबलाः ।।४१।।
nisamya maruteh sarve mudita vanara bhavan | ksvedantyanye nadantyanye garjantyanye mahabalah ||41||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   41

चक्रुः किल किलामन्ये प्रतिगर्जन्ति चापरे । के चिदुच्छ्रितलाङ्गूलाः प्रहृष्टाः कपिकुञ्जराः ।।४२।।
cakruh kila kilamanye pratigarjanti capare | ke ciducchritalaṅgulah prahrstah kapikunjarah ||42||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   42

आयताञ्चितदीर्घाणि लाङ्गूलानि प्रविव्यधुः । अपरे तु हनूमन्तं वानरा वारणोपमम् ।।४३।।
ayatancitadirghani laṅgulani pravivyadhuh | apare tu hanumantam vanara varanopamam ||43||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   43

आप्लुत्य गिरिशृङ्गेभ्यः संस्पृशन्ति स्म हर्षिताः । उक्तवाक्यं हनूमन्तमङ्गदस्तु तदाब्रवीत् ।।४४।।
aplutya girisrṅgebhyah samsprsanti sma harsitah | uktavakyam hanumantamaṅgadastu tadabravit ||44||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   44

सर्वेषां हरिवीराणां मध्ये वाचमनुत्तमाम् । सत्त्वे वीर्ये न ते कश्चित्समो वानरविद्यते ।।४५।।
sarvesam hariviranam madhye vacamanuttamam | sattve virye na te kascitsamo vanaravidyate ||45||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   45

यदवप्लुत्य विस्तीर्णं सागरं पुनरागतः । जीवितस्य प्रदाता नस्त्वमेको वानरोत्तम्।।४६।।
yadavaplutya vistirnam sagaram punaragatah | jivitasya pradata nastvameko vanarottam||46||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   46

त्वत्प्रसादात् समेष्यामः सिध्दार्था राघवेण । अहो स्वामिनि ते भक्तिरहो वीर्यमहो धृतिः।।४७।।
tvatprasadat samesyamah sidhdartha raghavena| aho svamini te bhaktiraho viryamaho dhrtih||47||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   47

दिष्ट्या दृष्टा त्वया देवी रामपत्नी यशस्विनी । दिष्ट्या त्यक्ष्यति काकुत्स्थः शोकं सीता वियोगजम् ।।४८।।
distya drsta tvaya devi ramapatni yasasvini | distya tyaksyati kakutsthah sokam sita viyogajam ||48||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   48

ततोऽङ्गदं हनूमन्तं जाम्बवन्तं च वानराः । परिवार्य प्रमुदिता भेजिरे विपुलाः शिलाः ।।४९।।
tato'ṅgadam hanumantam jambavantam ca vanarah | parivarya pramudita bhejire vipulah silah ||49||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   49

उपविष्टा गिरेस्तस्य शिलासु विपुलासु ते। श्रोतुकामाः समुद्रस्य लङ्घनं वानरोत्तमाः ।।५०।।
upavista girestasya silasu vipulasu te | srotukamah samudrasya laṅghanam vanarottamah ||50||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   50

दर्शनं चापि लङ्कायाः सीताया रावणस्य च । तस्थुः प्राञ्जलयस्सर्वे हनुमद्वचनोन्मुखाः।।५१।।
darsanam capi laṅkayah sitaya ravanasya ca | tasthuh pranjalayassarve hanumadvacanonmukhah||51||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   51

तस्थौ तत्राङ्गदः श्रीमान्वानरैर्बहुभिर्वृतः । उपास्यमानो विबुधैर्दिवि देवपतिर्यथा ।।५२।।
tasthau tatraṅgadah srimanvanarairbahubhirvrtah | upasyamano vibudhairdivi devapatiryatha ||52||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   52

हनूमता कीर्तिमता यशस्विना तथाङ्गदेनाङ्गदबद्धबाहुना । मुदा तदाध्यासितमुन्नतं महन् महीधराग्रं ज्वलितं श्रियाभवत् ।।५३।।
hanumata kirtimata yasasvina tathaṅgadenaṅga - dabaddhabahuna | muda tadadhyasitamunnatam mahan mahidharagram jvalitam sriyabhavat ||53||

Kanda : Sundara Kanda

Sarga :   57

Shloka :   53

Add to Playlist

Read Later

No Playlist Found

Mudra Cost :

Create a Verse Post


namo namaḥ!

भाषा चुने (Choose Language)

Gyaandweep Gyaandweep

namo namaḥ!

Sign Up to explore more than 35 Vedic Scriptures, one verse at a time.

Login to track your learning and teaching progress.


Sign In