| |
|

This overlay will guide you through the buttons:

Shloka 1
।। ब्रह्मोवाच ।।
संज्ञां लब्धा ततस्सा च मेना शैलप्रिया सती ॥ विललापातिसंक्षुब्धा तिरस्कारमथाकरोत् ॥ १ ॥

PADACHEDA

संज्ञाम् लब्धा ततस् सा च मेना शैल-प्रिया सती ॥ विललाप अति संक्षुब्धा तिरस्कारम् अथ अकरोत् ॥ १ ॥

TRANSLITERATION

saṃjñām labdhā tatas sā ca menā śaila-priyā satī .. vilalāpa ati saṃkṣubdhā tiraskāram atha akarot .. 1 ..
Shloka 2
तत्र तावत्स्वपुत्राँश्च निनिन्द खलिता मुहुः ॥ प्रथमं सा ततः पुत्री कथयामास दुर्वचः ॥ २ ॥

PADACHEDA

तत्र तावत् स्व-पुत्रान् च निनिन्द खलिता मुहुर् ॥ प्रथमम् सा ततस् पुत्री कथयामास दुर्वचः ॥ २ ॥

TRANSLITERATION

tatra tāvat sva-putrān ca nininda khalitā muhur .. prathamam sā tatas putrī kathayāmāsa durvacaḥ .. 2 ..
Shloka 3
।। मेनोवाच।।
मुने पुरा त्वया प्रोक्तं वरिष्यति शिवा शिवम् ॥ पश्चाद्धिमवतः कृत्यं पूजार्थं विनिवेशितम् ॥ ३ ॥

PADACHEDA

मुने पुरा त्वया प्रोक्तम् वरिष्यति शिवा शिवम् ॥ पश्चात् हिमवतः कृत्यम् पूजा-अर्थम् विनिवेशितम् ॥ ३ ॥

TRANSLITERATION

mune purā tvayā proktam variṣyati śivā śivam .. paścāt himavataḥ kṛtyam pūjā-artham viniveśitam .. 3 ..
Shloka 4
ततो दृष्टं फलं सत्यं विपरीतमनर्थकम् ॥ मुनेऽधमाहं दुर्बुद्धे सर्वथा वञ्चिता त्वया ॥ ४॥

PADACHEDA

ततस् दृष्टम् फलम् सत्यम् विपरीतम् अनर्थकम् ॥ मुने अधमा अहम् दुर्बुद्धे सर्वथा वञ्चिता त्वया ॥ ४॥

TRANSLITERATION

tatas dṛṣṭam phalam satyam viparītam anarthakam .. mune adhamā aham durbuddhe sarvathā vañcitā tvayā .. 4..
Shloka 5
पुनस्तया तपस्तप्तं दुष्करं मुनिभिश्च यत् ॥ तस्य लब्धं फलं ह्येतत्पश्यतां दुःखदायकम् ॥ ५ ॥

PADACHEDA

पुनर् तया तपः तप्तम् दुष्करम् मुनिभिः च यत् ॥ तस्य लब्धम् फलम् हि एतत् पश्यताम् दुःख-दायकम् ॥ ५ ॥

TRANSLITERATION

punar tayā tapaḥ taptam duṣkaram munibhiḥ ca yat .. tasya labdham phalam hi etat paśyatām duḥkha-dāyakam .. 5 ..
Shloka 6
किं करोमि क्व गच्छामि को मे दुःखं व्यपोहताम् ॥ कुलादिकं विनष्टं मे विहितं जीवितं मम ॥ ६ ॥

PADACHEDA

किम् करोमि क्व गच्छामि कः मे दुःखम् व्यपोहताम् ॥ कुल-आदिकम् विनष्टम् मे विहितम् जीवितम् मम ॥ ६ ॥

TRANSLITERATION

kim karomi kva gacchāmi kaḥ me duḥkham vyapohatām .. kula-ādikam vinaṣṭam me vihitam jīvitam mama .. 6 ..
Shloka 7
क्व गता ऋषयो दिव्याः श्मश्रूणि त्रोटयाम्यहम् ॥ तपस्विनी च या पत्नी सा धूर्ता स्वयमागता ॥ ७ ॥

PADACHEDA

क्व गताः ऋषयः दिव्याः श्मश्रूणि त्रोटयामि अहम् ॥ तपस्विनी च या पत्नी सा धूर्ता स्वयम् आगता ॥ ७ ॥

TRANSLITERATION

kva gatāḥ ṛṣayaḥ divyāḥ śmaśrūṇi troṭayāmi aham .. tapasvinī ca yā patnī sā dhūrtā svayam āgatā .. 7 ..
Shloka 8
केषाञ्चैवापराधेन सर्वं नष्टं ममाधुना ॥ इत्युक्त्वा वीक्ष्य च सुतामुवाच वचनं कटु ॥ ८॥

PADACHEDA

केषाम् च एव अपराधेन सर्वम् नष्टम् मम अधुना ॥ इति उक्त्वा वीक्ष्य च सुताम् उवाच वचनम् कटु ॥ ८॥

TRANSLITERATION

keṣām ca eva aparādhena sarvam naṣṭam mama adhunā .. iti uktvā vīkṣya ca sutām uvāca vacanam kaṭu .. 8..
Shloka 9
किं कृतं ते सुते दुष्टे कर्म दुःखकरं मम ॥ हेम दत्त्वा त्वयानीतः काचो वै दुष्टया स्वयम् ॥ ९॥

PADACHEDA

किम् कृतम् ते सुते दुष्टे कर्म दुःख-करम् मम ॥ हेम दत्त्वा त्वया आनीतः काचः वै दुष्टया स्वयम् ॥ ९॥

TRANSLITERATION

kim kṛtam te sute duṣṭe karma duḥkha-karam mama .. hema dattvā tvayā ānītaḥ kācaḥ vai duṣṭayā svayam .. 9..
Shloka 10
हित्वा तु चन्दनं भूयो लेपितः कर्दमस्त्वया ॥ हंसमुड्डीय काको वै गृहीतो हस्तपञ्जरे ॥ 2.3.44.१० ॥

PADACHEDA

हित्वा तु चन्दनम् भूयस् लेपितः कर्दमः त्वया ॥ हंसम् उड्डीय काकः वै गृहीतः हस्त-पञ्जरे ॥ २।३।४४।१० ॥

TRANSLITERATION

hitvā tu candanam bhūyas lepitaḥ kardamaḥ tvayā .. haṃsam uḍḍīya kākaḥ vai gṛhītaḥ hasta-pañjare .. 2.3.44.10 ..
Shloka 11
हित्वा ब्रह्मजलं दूरे पीतं कूपोदकं त्वया ॥ सूर्यं हित्वा तु खद्योतो गृहीतो यत्नतस्त्वया ॥ ११ ॥

PADACHEDA

हित्वा ब्रह्म-जलम् दूरे पीतम् कूप-उदकम् त्वया ॥ सूर्यम् हित्वा तु खद्योतः गृहीतः यत्नतः त्वया ॥ ११ ॥

TRANSLITERATION

hitvā brahma-jalam dūre pītam kūpa-udakam tvayā .. sūryam hitvā tu khadyotaḥ gṛhītaḥ yatnataḥ tvayā .. 11 ..
Shloka 12
तण्डुलांश्च तथा हित्वा कृतं वै तुषभक्षणम् ॥ प्रक्षिप्याज्यं तथा तैलं कारण्डं भुक्तमादरात् ॥ १२ ॥

PADACHEDA

तण्डुलान् च तथा हित्वा कृतम् वै तुष-भक्षणम् ॥ प्रक्षिप्य आज्यम् तथा तैलम् कारण्डम् भुक्तम् आदरात् ॥ १२ ॥

TRANSLITERATION

taṇḍulān ca tathā hitvā kṛtam vai tuṣa-bhakṣaṇam .. prakṣipya ājyam tathā tailam kāraṇḍam bhuktam ādarāt .. 12 ..
Shloka 13
सिंहसेवां तथा मुक्त्वा शृगालस्सेवितस्त्वया ॥ ब्रह्मविद्यां तथा मुक्त्वा कुगाथा च श्रुता त्वया ॥ १३ ॥

PADACHEDA

सिंह-सेवाम् तथा मुक्त्वा शृगालः सेवितः त्वया ॥ ब्रह्म-विद्याम् तथा मुक्त्वा कु गाथा च श्रुता त्वया ॥ १३ ॥

TRANSLITERATION

siṃha-sevām tathā muktvā śṛgālaḥ sevitaḥ tvayā .. brahma-vidyām tathā muktvā ku gāthā ca śrutā tvayā .. 13 ..
Shloka 14
गृहे यज्ञविभूतिं हि दूरीकृत्य सुमंगलाम् ॥ गृहीतश्च चिताभस्म त्वया पुत्रि ह्यमंगलम् ॥ १४ ॥

PADACHEDA

गृहे यज्ञ-विभूतिम् हि दूरीकृत्य सु मंगलाम् ॥ गृहीतः च चिता-भस्म त्वया पुत्रि हि अमंगलम् ॥ १४ ॥

TRANSLITERATION

gṛhe yajña-vibhūtim hi dūrīkṛtya su maṃgalām .. gṛhītaḥ ca citā-bhasma tvayā putri hi amaṃgalam .. 14 ..
Shloka 15
सर्वान् देववरांस्त्यक्त्वा विष्ण्वादीन्परमेश्वरान् ॥ कृतं त्वया कुबुद्ध्या वै शिवार्थं तप ईदृशम् ॥ १५ ॥

PADACHEDA

सर्वान् देव-वरान् त्यक्त्वा विष्णु-आदीन् परमेश्वरान् ॥ कृतम् त्वया कु बुद्ध्या वै शिव-अर्थम् तपः ईदृशम् ॥ १५ ॥

TRANSLITERATION

sarvān deva-varān tyaktvā viṣṇu-ādīn parameśvarān .. kṛtam tvayā ku buddhyā vai śiva-artham tapaḥ īdṛśam .. 15 ..
Shloka 16
धिक्त्वा च तव बुद्धिश्च धिग्रूपं चरितं तव ॥ धिक् चोपदेशकर्त्तारं धिक्सख्यावपि ते तथा ॥ १६ ॥

PADACHEDA

धिक् त्वा च तव बुद्धिः च धिक् रूपम् चरितम् तव ॥ धिक् च उपदेश-कर्त्तारम् धिक् सख्यौ अपि ते तथा ॥ १६ ॥

TRANSLITERATION

dhik tvā ca tava buddhiḥ ca dhik rūpam caritam tava .. dhik ca upadeśa-karttāram dhik sakhyau api te tathā .. 16 ..
Shloka 17
आवां च धिक्तथा पुत्री यौ ते जन्मप्रवर्तकौ ॥ धिक्ते नारद बुद्धिञ्च सप्तर्षींश्च सुबुद्धिदान् ॥ १७ ॥

PADACHEDA

आवाम् च धिक् तथा पुत्री यौ ते जन्म-प्रवर्तकौ ॥ धिक् ते नारद बुद्धिञ्च च सप्तर्षीन् च सु बुद्धि-दान् ॥ १७ ॥

TRANSLITERATION

āvām ca dhik tathā putrī yau te janma-pravartakau .. dhik te nārada buddhiñca ca saptarṣīn ca su buddhi-dān .. 17 ..
Shloka 18
धिक्कुलं धिक्क्रियादाक्ष्यं सर्वं धिग्यत्कृतं त्वया ॥ गृहन्तु धुक्षितं त्वेतन्मरणं तु ममैव हि ॥ १८ ॥

PADACHEDA

धिक् कुलम् धिक् क्रिया-दाक्ष्यम् सर्वम् धिक् यत् कृतम् त्वया ॥ गृहन्तु धुक्षितम् तु एतत् मरणम् तु मम एव हि ॥ १८ ॥

TRANSLITERATION

dhik kulam dhik kriyā-dākṣyam sarvam dhik yat kṛtam tvayā .. gṛhantu dhukṣitam tu etat maraṇam tu mama eva hi .. 18 ..
Shloka 19
पार्वतानामयं राजा नायातु निकटे मम ॥ सप्तर्षयस्स्वयं नैव दर्शयन्तु मुखम्मम ॥ १९ ॥

PADACHEDA

पार्वतानाम् अयम् राजा ना आयातु निकटे मम ॥ सप्तर्षयः स्वयम् ना एव दर्शयन्तु मुखम् मम ॥ १९ ॥

TRANSLITERATION

pārvatānām ayam rājā nā āyātu nikaṭe mama .. saptarṣayaḥ svayam nā eva darśayantu mukham mama .. 19 ..
Shloka 20
साधितं किञ्च सर्वैस्तु मिलित्वा घातितं कुलम् ॥ वन्ध्याहं न कथं जाता गर्भो न गलितः कथम् ॥ 2.3.44.२० ॥

PADACHEDA

साधितम् किञ्च सर्वैः तु मिलित्वा घातितम् कुलम् ॥ वन्ध्या अहम् न कथम् जाता गर्भः न गलितः कथम् ॥ २।३।४४।२० ॥

TRANSLITERATION

sādhitam kiñca sarvaiḥ tu militvā ghātitam kulam .. vandhyā aham na katham jātā garbhaḥ na galitaḥ katham .. 2.3.44.20 ..
Shloka 21
अथो न वा मृता चाहं पुत्रिका न मृता कथम् ॥ रक्षसाद्य कथं नो वा भक्षिता गगने पुनः ॥ २१॥

PADACHEDA

अथो न वा मृता च अहम् पुत्रिका न मृता कथम् ॥ रक्षसा अद्य कथम् नः वा भक्षिताः गगने पुनर् ॥ २१॥

TRANSLITERATION

atho na vā mṛtā ca aham putrikā na mṛtā katham .. rakṣasā adya katham naḥ vā bhakṣitāḥ gagane punar .. 21..
Shloka 22
छेदयामि शिरस्तेऽद्य किं करोमि कलेवरैः ॥ त्यक्त्वा त्वां च कुतो यायां हाहा मे जीवितं हतम् ॥ २२॥ ।

PADACHEDA

छेदयामि शिरः ते अद्य किम् करोमि कलेवरैः ॥ त्यक्त्वा त्वाम् च कुतस् यायाम् हाहा मे जीवितम् हतम् ॥ २२॥ ।

TRANSLITERATION

chedayāmi śiraḥ te adya kim karomi kalevaraiḥ .. tyaktvā tvām ca kutas yāyām hāhā me jīvitam hatam .. 22.. .
Shloka 23
।।ब्रह्मोवाच।।
इत्युक्त्वा पतिता सा च मेना भूमौ विमूर्छिता ॥ व्याकुला शोकरोषाद्यैर्न गता भर्तृसन्निधौ॥ २३॥

PADACHEDA

इति उक्त्वा पतिता सा च मेना भूमौ विमूर्छिता ॥ व्याकुला शोक-रोष-आद्यैः न गता भर्तृ-सन्निधौ॥ २३॥

TRANSLITERATION

iti uktvā patitā sā ca menā bhūmau vimūrchitā .. vyākulā śoka-roṣa-ādyaiḥ na gatā bhartṛ-sannidhau.. 23..
Shloka 24
हाहाकारो महानासीत्त स्मिन्काले मुनीश्वर ॥ सर्वे समागतास्तत्र क्रमात्तत्सन्निधौ सुराः ॥ २४॥

PADACHEDA

हाहाकारः महान् आसीत् तस्मिन् काले मुनि-ईश्वर ॥ सर्वे समागताः तत्र क्रमात् तद्-सन्निधौ सुराः ॥ २४॥

TRANSLITERATION

hāhākāraḥ mahān āsīt tasmin kāle muni-īśvara .. sarve samāgatāḥ tatra kramāt tad-sannidhau surāḥ .. 24..
Shloka 25
पुरा देवमुने चाहमागतस्तु स्वयं तदा ॥ मां दृष्ट्वा त्वं वचस्ता वै प्रावोच ऋषिसत्तम ॥ २५॥

PADACHEDA

पुरा देव-मुने च अहम् आगतः तु स्वयम् तदा ॥ माम् दृष्ट्वा त्वम् वचः ताः वै प्रावोचः ऋषि-सत्तम ॥ २५॥

TRANSLITERATION

purā deva-mune ca aham āgataḥ tu svayam tadā .. mām dṛṣṭvā tvam vacaḥ tāḥ vai prāvocaḥ ṛṣi-sattama .. 25..
Shloka 26
यथार्थं सुंदरं रूपं ना ज्ञातं ते शिवस्य वै ॥ लीलयेदं धृतं रूपं न यथार्थं शिवेन च ॥ ।२६॥

PADACHEDA

यथार्थम् सुंदरम् रूपम् ना ज्ञातम् ते शिवस्य वै ॥ लीलया इदम् धृतम् रूपम् न यथार्थम् शिवेन च ॥ ।२६॥

TRANSLITERATION

yathārtham suṃdaram rūpam nā jñātam te śivasya vai .. līlayā idam dhṛtam rūpam na yathārtham śivena ca .. .26..
Shloka 27
नारद उवाच ।।
तस्मात्क्रोधं परित्यज्य स्वस्था भव पतिव्रते ॥ कार्य्यं कुरु हठं त्यक्त्वा शिवां देहि शिवाय च ॥ २७ ॥

PADACHEDA

तस्मात् क्रोधम् परित्यज्य स्वस्था भव पतिव्रते ॥ कार्य्यम् कुरु हठम् त्यक्त्वा शिवाम् देहि शिवाय च ॥ २७ ॥

TRANSLITERATION

tasmāt krodham parityajya svasthā bhava pativrate .. kāryyam kuru haṭham tyaktvā śivām dehi śivāya ca .. 27 ..
Shloka 28
।। ब्रह्मोवाच ।।
तदाकर्ण्य वचस्ते सा मेना त्वां वाक्यमब्रवीत्॥ उत्तिष्ठेतो गच्छ दूरं दुष्टाधमवरो भवान्॥ २८॥

PADACHEDA

तत् आकर्ण्य वचः ते सा मेना त्वाम् वाक्यम् अब्रवीत्॥ उत्तिष्ठ इतस् गच्छ दूरम् दुष्ट-अधम-वरः भवान्॥ २८॥

TRANSLITERATION

tat ākarṇya vacaḥ te sā menā tvām vākyam abravīt.. uttiṣṭha itas gaccha dūram duṣṭa-adhama-varaḥ bhavān.. 28..
Shloka 29
इत्युक्ते तु तया देव इन्द्राद्याः सकलाः क्रमात् ॥ समागत्य च दिक्पाला वचनं चेदमब्रुवन् ॥ २९॥

PADACHEDA

इति उक्ते तु तया देवः इन्द्र-आद्याः सकलाः क्रमात् ॥ समागत्य च दिक्पालाः वचनम् च इदम् अब्रुवन् ॥ २९॥

TRANSLITERATION

iti ukte tu tayā devaḥ indra-ādyāḥ sakalāḥ kramāt .. samāgatya ca dikpālāḥ vacanam ca idam abruvan .. 29..
Shloka 30
।। देवा ऊचुः।।
हे मेने पितृकन्ये हि शृण्वस्मद्वचनम्मुदा ॥ अयं वै परमः साक्षाच्छिवः परसुखावहः ॥ 2.3.44.३०॥

PADACHEDA

हे मेने पितृ-कन्ये हि शृणु अस्मद्-वचनम् मुदा ॥ अयम् वै परमः साक्षात् शिवः पर-सुख-आवहः ॥ २।३।४४।३०॥

TRANSLITERATION

he mene pitṛ-kanye hi śṛṇu asmad-vacanam mudā .. ayam vai paramaḥ sākṣāt śivaḥ para-sukha-āvahaḥ .. 2.3.44.30..
Shloka 31
कृपया च भवत्पुत्र्यास्तपो दृष्ट्वातिदुस्सहम् ॥ दर्शनं दत्तवाञ्छम्भुर्वरं सद्भक्तवत्सलः ॥ ३१ ॥ ।

PADACHEDA

कृपया च भवत्-पुत्र्याः तपः दृष्ट्वा अति दुस्सहम् ॥ दर्शनम् दत्तवान् शम्भुः वरम् सत्-भक्त-वत्सलः ॥ ३१ ॥ ।

TRANSLITERATION

kṛpayā ca bhavat-putryāḥ tapaḥ dṛṣṭvā ati dussaham .. darśanam dattavān śambhuḥ varam sat-bhakta-vatsalaḥ .. 31 .. .
Shloka 32
।। ब्रह्मोवाच ।।
अथोवाच सुरान्मेना विलप्याति मुहुर्मुहुः ॥ न देया तु मया कन्या गिरिशायोग्ररूपिणे ॥ ३२॥

PADACHEDA

अथा उवाच सुरान् मेना विलप्य अति मुहुर् मुहुर् ॥ न देया तु मया कन्या गिरिशाय उग्र-रूपिणे ॥ ३२॥

TRANSLITERATION

athā uvāca surān menā vilapya ati muhur muhur .. na deyā tu mayā kanyā giriśāya ugra-rūpiṇe .. 32..
Shloka 33
किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे देवाः प्रपञ्चिताः ॥ रूपमस्याः परन्नाम व्यर्थीकर्तुं समुद्यतः ॥ ३३॥

PADACHEDA

भवन्तः च सर्वे देवाः प्रपञ्चिताः ॥ रूपम् अस्याः परत् नाम व्यर्थीकर्तुम् समुद्यतः ॥ ३३॥

TRANSLITERATION

bhavantaḥ ca sarve devāḥ prapañcitāḥ .. rūpam asyāḥ parat nāma vyarthīkartum samudyataḥ .. 33..
Shloka 34
इत्युक्ते च तया तत्र ऋषयस्सप्त एव हि ॥ ऊचुस्ते वच आगत्य वसिष्ठाद्या मुनीश्वर ॥ ३४ ॥

PADACHEDA

इति उक्ते च तया तत्र ऋषयः सप्त एव हि ॥ ऊचुः ते वचः आगत्य वसिष्ठ-आद्याः मुनि-ईश्वर ॥ ३४ ॥

TRANSLITERATION

iti ukte ca tayā tatra ṛṣayaḥ sapta eva hi .. ūcuḥ te vacaḥ āgatya vasiṣṭha-ādyāḥ muni-īśvara .. 34 ..
Shloka 35
सप्तर्षयः ऊचुः ।।
कार्य्यं साधयितुम्प्राप्ताः पितृकन्ये गिरिप्रिये ॥ विरुद्धं चात्र उक्तार्थे कथम्मन्यामहे वयम् ॥ ३५॥

PADACHEDA

कार्य्यम् साधयितुम् प्राप्ताः पितृ-कन्ये गिरिप्रिये ॥ विरुद्धम् च अत्र उक्त-अर्थे कथम् मन्यामहे वयम् ॥ ३५॥

TRANSLITERATION

kāryyam sādhayitum prāptāḥ pitṛ-kanye giripriye .. viruddham ca atra ukta-arthe katham manyāmahe vayam .. 35..
Shloka 36
ब्रह्मोवाच ।।
अयं वै परमो लाभो दर्शनं शंकरस्य यत् ॥ दानपात्रं स ते भूत्वागतस्तव च मंदिरम् ॥ । ३६ ॥

PADACHEDA

अयम् वै परमः लाभः दर्शनम् शंकरस्य यत् ॥ दान-पात्रम् स ते भूत्वा आगतः तव च मंदिरम् ॥ । ३६ ॥

TRANSLITERATION

ayam vai paramaḥ lābhaḥ darśanam śaṃkarasya yat .. dāna-pātram sa te bhūtvā āgataḥ tava ca maṃdiram .. . 36 ..
Shloka 37
।। ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्त्वा तैस्ततो मेना मुनिवाक्यं मृषाकरोत् ॥ प्रत्युवाच च रुष्टा सा तानृषीञ्ज्ञानदुर्बला ॥ ३७॥

PADACHEDA

इति उक्त्वा तैः ततस् मेना मुनि-वाक्यम् मृषा अकरोत् ॥ प्रत्युवाच च रुष्टा सा तान् ऋषीन् ज्ञान-दुर्बला ॥ ३७॥

TRANSLITERATION

iti uktvā taiḥ tatas menā muni-vākyam mṛṣā akarot .. pratyuvāca ca ruṣṭā sā tān ṛṣīn jñāna-durbalā .. 37..
Shloka 38
मेनोवाच ।।
शस्त्राद्यैर्घातयिष्येहं न हास्ये शंकरायताम् ॥ दूरं गच्छत सर्वे हि नागन्तव्यं मदन्तिके ॥ ३८॥

PADACHEDA

शस्त्र-आद्यैः घातयिष्ये इहम् न हास्ये शंकरायताम् ॥ दूरम् गच्छत सर्वे हि न आगन्तव्यम् मद्-अन्तिके ॥ ३८॥

TRANSLITERATION

śastra-ādyaiḥ ghātayiṣye iham na hāsye śaṃkarāyatām .. dūram gacchata sarve hi na āgantavyam mad-antike .. 38..
Shloka 39
ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्त्वा विररामाशु सा विलप्यातिविह्वला ॥ हाहाकारो महानासीत्तत्र तद्वृत्ततो मुने ॥ ३९ ॥

PADACHEDA

इति उक्त्वा विरराम आशु सा विलप्य अति विह्वला ॥ हाहाकारः महान् आसीत् तत्र तद्-वृत्ततस् मुने ॥ ३९ ॥

TRANSLITERATION

iti uktvā virarāma āśu sā vilapya ati vihvalā .. hāhākāraḥ mahān āsīt tatra tad-vṛttatas mune .. 39 ..
Shloka 40
ततो हिमालयस्तत्राजगामातिसमाकुलः ॥ ताञ्च बोधयितुं प्रीत्या प्राह तत्त्वञ्च दर्शयन् ॥ 2.3.44.४० ॥

PADACHEDA

ततस् हिमालयः तत्र आजगाम अति समाकुलः ॥ तान् च बोधयितुम् प्रीत्या प्राह तत्त्वम् च दर्शयन् ॥ २।३।४४।४० ॥

TRANSLITERATION

tatas himālayaḥ tatra ājagāma ati samākulaḥ .. tān ca bodhayitum prītyā prāha tattvam ca darśayan .. 2.3.44.40 ..
Shloka 41
हिमालय उवाच ।।
शृणु मेने वचो मेऽद्य विकलाऽसि कथम्प्रिये ॥ के के समागता गेहं कथं चैतान्विनिन्दसि ॥ ४१॥

PADACHEDA

शृणु मेने वचः मे अद्य विकला असि कथम् प्रिये ॥ के के समागताः गेहम् कथम् च एतान् विनिन्दसि ॥ ४१॥

TRANSLITERATION

śṛṇu mene vacaḥ me adya vikalā asi katham priye .. ke ke samāgatāḥ geham katham ca etān vinindasi .. 41..
Shloka 42
शंकरं त्वं च जानासि रूपं दृष्ट्वासि विह्वला ॥ विकटं तस्य शंभोस्तु नानारूपाभिधस्य हि ॥ ४२ ॥

PADACHEDA

शंकरम् त्वम् च जानासि रूपम् दृष्ट्वा असि विह्वला ॥ विकटम् तस्य शंभोः तु नाना रूप-अभिधस्य हि ॥ ४२ ॥

TRANSLITERATION

śaṃkaram tvam ca jānāsi rūpam dṛṣṭvā asi vihvalā .. vikaṭam tasya śaṃbhoḥ tu nānā rūpa-abhidhasya hi .. 42 ..
Shloka 43
स शंकरो मया ज्ञातस्सर्वेषां प्रतिपालकः ॥ पूज्यानां पूज्य एवासौ कर्तानुग्रहनिग्रहान् ॥ ४३ ॥

PADACHEDA

स शंकरः मया ज्ञातः सर्वेषाम् प्रतिपालकः ॥ पूज्यानाम् पूज्यः एव असौ कर्ता अनुग्रह-निग्रहान् ॥ ४३ ॥

TRANSLITERATION

sa śaṃkaraḥ mayā jñātaḥ sarveṣām pratipālakaḥ .. pūjyānām pūjyaḥ eva asau kartā anugraha-nigrahān .. 43 ..
Shloka 44
हठं न कुरु मुञ्च त्वं दुःखं प्राणप्रियेऽनघे ॥ उत्तिष्ठारं तथा कार्यं कर्तुमर्हसि सुव्रते ॥ ४४ ॥

PADACHEDA

हठम् न कुरु मुञ्च त्वम् दुःखम् प्राण-प्रिये अनघे ॥ उत्तिष्ठारम् तथा कार्यम् कर्तुम् अर्हसि सुव्रते ॥ ४४ ॥

TRANSLITERATION

haṭham na kuru muñca tvam duḥkham prāṇa-priye anaghe .. uttiṣṭhāram tathā kāryam kartum arhasi suvrate .. 44 ..
Shloka 45
यद्वै द्वारगतश्शंभुः पुरा विकटरूपधृक् ॥ नानालीलाञ्च कृतवाञ्चेतयामि च तामिमाम् ॥ ४५ ॥

PADACHEDA

यत् वै द्वार-गतः शंभुः पुरा विकट-रूपधृक् ॥ नाना लीलाम् च कृतवान् चेतयामि च ताम् इमाम् ॥ ४५ ॥

TRANSLITERATION

yat vai dvāra-gataḥ śaṃbhuḥ purā vikaṭa-rūpadhṛk .. nānā līlām ca kṛtavān cetayāmi ca tām imām .. 45 ..
Shloka 46
तन्माहात्म्यं परं दृष्ट्वा कन्यां दातुं त्वया मया ॥ अंगीकृतं तदा देवि तत्प्रमाणं कुरु प्रिये॥ ४६॥

PADACHEDA

तत् माहात्म्यम् परम् दृष्ट्वा कन्याम् दातुम् त्वया मया ॥ अंगीकृतम् तदा देवि तत् प्रमाणम् कुरु प्रिये॥ ४६॥

TRANSLITERATION

tat māhātmyam param dṛṣṭvā kanyām dātum tvayā mayā .. aṃgīkṛtam tadā devi tat pramāṇam kuru priye.. 46..
Shloka 47
ब्रह्मोवाच।।
इत्युक्त्वा सोऽद्रिनाथो हि विरराम ततो मुने ॥ तदाकर्ण्य शिवामाता मेनोवाच हिमालयम् ॥ ४७ ॥

PADACHEDA

इति उक्त्वा सः अद्रि-नाथः हि विरराम ततस् मुने ॥ तत् आकर्ण्य शिवामाता मेना उवाच हिमालयम् ॥ ४७ ॥

TRANSLITERATION

iti uktvā saḥ adri-nāthaḥ hi virarāma tatas mune .. tat ākarṇya śivāmātā menā uvāca himālayam .. 47 ..
Shloka 48
मेनोवाच ।।
मद्वचः श्रूयतां नाथ तथा कर्तुं त्वमर्हसि ॥ गृहीत्वा तनुजां चैनां बद्ध्वा कण्ठे तु पार्वतीम् ॥ ४८ ॥

PADACHEDA

मद्-वचः श्रूयताम् नाथ तथा कर्तुम् त्वम् अर्हसि ॥ गृहीत्वा तनुजाम् च एनाम् बद्ध्वा कण्ठे तु पार्वतीम् ॥ ४८ ॥

TRANSLITERATION

mad-vacaḥ śrūyatām nātha tathā kartum tvam arhasi .. gṛhītvā tanujām ca enām baddhvā kaṇṭhe tu pārvatīm .. 48 ..
Shloka 49
अधः पातय निःशंकं दास्ये तां न हराय हि ॥ तथैनामथवा नाथ गत्वा वै सागरे सुताम् ॥ ४९ ॥

PADACHEDA

अधस् पातय निःशंकम् दास्ये ताम् न हराय हि ॥ तथा एनाम् अथवा नाथ गत्वा वै सागरे सुताम् ॥ ४९ ॥

TRANSLITERATION

adhas pātaya niḥśaṃkam dāsye tām na harāya hi .. tathā enām athavā nātha gatvā vai sāgare sutām .. 49 ..
Shloka 50
निमज्जय दयां त्यक्त्वा ततोऽद्रीश सुखी भव ॥ यदि दास्यसि पुत्री त्वं रुद्राय विकटात्मने ॥ तर्हि त्यक्ष्याम्यहं स्वामिन्निश्चयेन कलेवरम् ॥ 2.3.44.५० ॥

PADACHEDA

निमज्जय दयाम् त्यक्त्वा ततस् अद्रीश सुखी भव ॥ यदि दास्यसि पुत्री त्वम् रुद्राय विकट-आत्मने ॥ तर्हि त्यक्ष्यामि अहम् स्वामिन् निश्चयेन कलेवरम् ॥ २।३।४४।५० ॥

TRANSLITERATION

nimajjaya dayām tyaktvā tatas adrīśa sukhī bhava .. yadi dāsyasi putrī tvam rudrāya vikaṭa-ātmane .. tarhi tyakṣyāmi aham svāmin niścayena kalevaram .. 2.3.44.50 ..
Shloka 51
।। ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्ते च तदा तत्र वचने मेनया हठान् ॥ उवाच वचनं रम्यं पार्वती स्वयमागता ॥ ५१॥

PADACHEDA

इति उक्ते च तदा तत्र वचने मेनया हठान् ॥ उवाच वचनम् रम्यम् पार्वती स्वयम् आगता ॥ ५१॥

TRANSLITERATION

iti ukte ca tadā tatra vacane menayā haṭhān .. uvāca vacanam ramyam pārvatī svayam āgatā .. 51..
Shloka 52
पार्वत्युवाच ।।
मातस्ते विपरीता हि बुद्धिर्जाताऽशुभावहा ॥ धर्मावलम्बनात्त्वं हि कथन्धर्मं जहासि वै॥ ५२ ॥

PADACHEDA

मातर् ते विपरीता हि बुद्धिः जाता अशुभ-आवहा ॥ धर्म-अवलम्बनात् त्वम् हि कथम् धर्मम् जहासि वै॥ ५२ ॥

TRANSLITERATION

mātar te viparītā hi buddhiḥ jātā aśubha-āvahā .. dharma-avalambanāt tvam hi katham dharmam jahāsi vai.. 52 ..
Shloka 53
अयं रुद्रोऽपरस्साक्षात्सर्वप्रभव ईश्वरः ।शम्भुस्सुरूपस्सुखदस्सर्वश्रुतिषु वर्णितः ॥ ५३॥

PADACHEDA

अयम् रुद्रः अपरः साक्षात् सर्व-प्रभवः ईश्वरः ।शम्भुः सुरूपः सुख-दः सर्व-श्रुतिषु वर्णितः ॥ ५३॥

TRANSLITERATION

ayam rudraḥ aparaḥ sākṣāt sarva-prabhavaḥ īśvaraḥ .śambhuḥ surūpaḥ sukha-daḥ sarva-śrutiṣu varṇitaḥ .. 53..
Shloka 54
महेशश्शंकरश्चायं सर्वदेवप्रभुस्स्वराट् ॥ नानारूपाभिधो मातर्हरिब्रह्मादिसेवितः ॥ ५४ ॥

PADACHEDA

महेशः शंकरः च अयम् सर्व-देव-प्रभुः स्वराज् ॥ नाना रूप-अभिधः मातर् हरि-ब्रह्म-आदि-सेवितः ॥ ५४ ॥

TRANSLITERATION

maheśaḥ śaṃkaraḥ ca ayam sarva-deva-prabhuḥ svarāj .. nānā rūpa-abhidhaḥ mātar hari-brahma-ādi-sevitaḥ .. 54 ..
Shloka 55
अधिष्ठानं च सर्वेषां कर्ता हर्ता च स प्रभुः ॥ निर्विकारी त्रिदेवेशो ह्यविनाशी सनातनः ॥ ५५ ॥

PADACHEDA

अधिष्ठानम् च सर्वेषाम् कर्ता हर्ता च स प्रभुः ॥ निर्विकारी त्रिदेवेशः हि अविनाशी सनातनः ॥ ५५ ॥

TRANSLITERATION

adhiṣṭhānam ca sarveṣām kartā hartā ca sa prabhuḥ .. nirvikārī trideveśaḥ hi avināśī sanātanaḥ .. 55 ..
Shloka 56
यदर्थे देवतास्सर्वा आयाता किंकरीकृताः ॥ द्वारि ते सोत्सवाश्चाद्य किमतोऽन्यत्परं सुखम् ॥ ५६ ॥

PADACHEDA

यद्-अर्थे देवताः सर्वाः आयाता किंकरीकृताः ॥ द्वारि ते स उत्सवाः च अद्य किम् अतस् अन्यत् परम् सुखम् ॥ ५६ ॥

TRANSLITERATION

yad-arthe devatāḥ sarvāḥ āyātā kiṃkarīkṛtāḥ .. dvāri te sa utsavāḥ ca adya kim atas anyat param sukham .. 56 ..
Shloka 57
उत्तिष्ठातः प्रयत्नेन जीवितं सफलं कुरु ।देहि मां त्वं शिवायास्मै स्वाश्रमं कुरु सार्थकम् ॥ ५७॥

PADACHEDA

उत्तिष्ठ अतस् प्रयत्नेन जीवितम् सफलम् कुरु ।देहि माम् त्वम् शिवाय अस्मै स्व-आश्रमम् कुरु सार्थकम् ॥ ५७॥

TRANSLITERATION

uttiṣṭha atas prayatnena jīvitam saphalam kuru .dehi mām tvam śivāya asmai sva-āśramam kuru sārthakam .. 57..
Shloka 58
देहि मां परमेशाय शंकराय जनन्यहो ॥ स्वीकुरु त्वमिमं मातर्विनयम्मे ब्रवीमि ते ॥ ५८॥

PADACHEDA

देहि माम् परमेशाय शंकराय जननि अहो ॥ स्वीकुरु त्वम् इमम् मातर् विनयम् मे ब्रवीमि ते ॥ ५८॥

TRANSLITERATION

dehi mām parameśāya śaṃkarāya janani aho .. svīkuru tvam imam mātar vinayam me bravīmi te .. 58..
Shloka 59
चेन्न दास्यसि तस्मै मां न वृणेऽन्यमहं वरम् ॥ भागं लभेत्कथं सैंहं शृगालः परवंचकः ॥ ५९॥

PADACHEDA

चेद् न दास्यसि तस्मै माम् न वृणे अन्यम् अहम् वरम् ॥ भागम् लभेत् कथम् सैंहम् शृगालः पर-वंचकः ॥ ५९॥

TRANSLITERATION

ced na dāsyasi tasmai mām na vṛṇe anyam aham varam .. bhāgam labhet katham saiṃham śṛgālaḥ para-vaṃcakaḥ .. 59..
Shloka 60
मनसा वचसा मातः कर्मणा च हरस्त्वयम् ॥ मया वृतो वृतश्चैव यदिच्छसि तथा कुरु ॥ 2.3.44.६० ॥

PADACHEDA

मनसा वचसा मातर् कर्मणा च हरः तु अयम् ॥ मया वृतः वृतः च एव यत् इच्छसि तथा कुरु ॥ २।३।४४।६० ॥

TRANSLITERATION

manasā vacasā mātar karmaṇā ca haraḥ tu ayam .. mayā vṛtaḥ vṛtaḥ ca eva yat icchasi tathā kuru .. 2.3.44.60 ..
Shloka 61
ब्रह्मोवाच ।।
इत्याकर्ण्य शिवावाक्यं मेना शैलेश्वरप्रिया ॥ सुविलप्य महाक्रुद्धा गृहीत्वा तत्कलेवरम् ॥ ६१ ॥

PADACHEDA

इति आकर्ण्य शिवा-वाक्यम् मेना शैलेश्वर-प्रिया ॥ सु विलप्य महा-क्रुद्धा गृहीत्वा तद्-कलेवरम् ॥ ६१ ॥

TRANSLITERATION

iti ākarṇya śivā-vākyam menā śaileśvara-priyā .. su vilapya mahā-kruddhā gṛhītvā tad-kalevaram .. 61 ..
Shloka 62
मुष्टिभिः कूर्परैश्चैव दन्तान्धर्षयती च सा ॥ ताडयामास तां पुत्रीं विह्वलातिरुषान्विता ॥ ६२॥

PADACHEDA

मुष्टिभिः कूर्परैः च एव दन्तान् धर्षयती च सा ॥ ताडयामास ताम् पुत्रीम् विह्वला अति रुषा-अन्विता ॥ ६२॥

TRANSLITERATION

muṣṭibhiḥ kūrparaiḥ ca eva dantān dharṣayatī ca sā .. tāḍayāmāsa tām putrīm vihvalā ati ruṣā-anvitā .. 62..
Shloka 63
ये तत्र ऋषयस्तात त्वदाद्याश्चापरे मुने ॥ तद्धस्तात्ताम्परिच्छिद्य नित्युर्दूरतरं ततः ॥ ६३॥

PADACHEDA

ये तत्र ऋषयः तात त्वद्-आद्याः च अपरे मुने ॥ तद्-हस्तात् ताम् परिच्छिद्य नित्युः दूरतरम् ततस् ॥ ६३॥

TRANSLITERATION

ye tatra ṛṣayaḥ tāta tvad-ādyāḥ ca apare mune .. tad-hastāt tām paricchidya nityuḥ dūrataram tatas .. 63..
Shloka 64
तान्वै तथा विधान्दृष्ट्वा भर्त्सयित्वा पुनः पुनः ॥ उवाच श्रावयन्ती सा दुर्वचो निखिलान्पुनः॥ ६४ ॥

PADACHEDA

तान् वै तथा विधान् दृष्ट्वा भर्त्सयित्वा पुनर् पुनर् ॥ उवाच श्रावयन्ती सा दुर्वचः निखिलान् पुनर्॥ ६४ ॥

TRANSLITERATION

tān vai tathā vidhān dṛṣṭvā bhartsayitvā punar punar .. uvāca śrāvayantī sā durvacaḥ nikhilān punar.. 64 ..
Shloka 65
मेनोवाच ।।
किं मेना हि करिष्येऽहं दुष्टां ग्रहवतीं शिवाम् ॥ दास्याम्यस्यै गरन्तीव्रं कूपे क्षेप्स्यामि वा ध्रुवम् ॥ ६५॥

PADACHEDA

किम् मेना हि करिष्ये अहम् दुष्टाम् ग्रहवतीम् शिवाम् ॥ दास्यामि अस्यै गर-न्तीव्रम् कूपे क्षेप्स्यामि वा ध्रुवम् ॥ ६५॥

TRANSLITERATION

kim menā hi kariṣye aham duṣṭām grahavatīm śivām .. dāsyāmi asyai gara-ntīvram kūpe kṣepsyāmi vā dhruvam .. 65..
Shloka 66
छेत्स्यामि कालीमथवा शस्त्रास्त्रैर्भूरिखण्डशः ॥ निमज्जयिष्ये वा सिन्धौ स्वसुताम्पार्वतीं खलु ॥ ६६ ॥

PADACHEDA

छेत्स्यामि कालीम् अथवा शस्त्र-अस्त्रैः भूरि-खण्डशस् ॥ निमज्जयिष्ये वा सिन्धौ स्व-सुताम् पार्वतीम् खलु ॥ ६६ ॥

TRANSLITERATION

chetsyāmi kālīm athavā śastra-astraiḥ bhūri-khaṇḍaśas .. nimajjayiṣye vā sindhau sva-sutām pārvatīm khalu .. 66 ..
Shloka 67
अथवा स्वशरीरं हि त्यक्ष्याम्याश्वन्यथा ध्रुवम् ॥ न दास्ये शम्भवे कन्यां दुर्गां विकटरूपिणे ॥ ६७॥

PADACHEDA

अथवा स्व-शरीरम् हि त्यक्ष्यामि आशु अन्यथा ध्रुवम् ॥ न दास्ये शम्भवे कन्याम् दुर्गाम् विकट-रूपिणे ॥ ६७॥

TRANSLITERATION

athavā sva-śarīram hi tyakṣyāmi āśu anyathā dhruvam .. na dāsye śambhave kanyām durgām vikaṭa-rūpiṇe .. 67..
Shloka 68
वरोऽयं कीदृशो भीमोऽनया लब्धश्च दुष्टया ॥ कारितश्चोपहासो मे गिरेश्चापि कुलस्य हि ॥ ६८ ॥

PADACHEDA

वरः अयम् कीदृशः भीमः अनया लब्धः च दुष्टया ॥ कारितः च उपहासः मे गिरेः च अपि कुलस्य हि ॥ ६८ ॥

TRANSLITERATION

varaḥ ayam kīdṛśaḥ bhīmaḥ anayā labdhaḥ ca duṣṭayā .. kāritaḥ ca upahāsaḥ me gireḥ ca api kulasya hi .. 68 ..
Shloka 69
न माता न पिता भ्राता न बन्धुर्गोत्रजोऽपि हि ॥ नो सुरूपं न चातुर्य्यं न गुहं वास्य किंचन ॥ ६९ ॥

PADACHEDA

न माता न पिता भ्राता न बन्धुः गोत्र-जः अपि हि ॥ नो सुरूपम् न चातुर्य्यम् न गुहम् वा अस्य किंचन ॥ ६९ ॥

TRANSLITERATION

na mātā na pitā bhrātā na bandhuḥ gotra-jaḥ api hi .. no surūpam na cāturyyam na guham vā asya kiṃcana .. 69 ..
Shloka 70
न वस्त्रं नाप्यलङ्कारास्सहायाः केऽपि तस्य न ॥ वाहनं न शुभं ह्यस्य न वयो न धनन्तथा ॥ 2.3.44.७० ॥

PADACHEDA

न वस्त्रम् ना अपि अलङ्काराः सहायाः के अपि तस्य न ॥ वाहनम् न शुभम् हि अस्य न वयः न धनम् तथा ॥ २।३।४४।७० ॥

TRANSLITERATION

na vastram nā api alaṅkārāḥ sahāyāḥ ke api tasya na .. vāhanam na śubham hi asya na vayaḥ na dhanam tathā .. 2.3.44.70 ..
Shloka 71
न पावित्र्यं न विद्या च कीदृशः काय आर्तिदः ॥ किं विलोक्य मया पुत्री देयास्मै स्यात्सुमंगला ॥ ७१ ॥

PADACHEDA

न पावित्र्यम् न विद्या च कीदृशः कायः आर्ति-दः ॥ किम् विलोक्य मया पुत्री देया अस्मै स्यात् सु मंगला ॥ ७१ ॥

TRANSLITERATION

na pāvitryam na vidyā ca kīdṛśaḥ kāyaḥ ārti-daḥ .. kim vilokya mayā putrī deyā asmai syāt su maṃgalā .. 71 ..
Shloka 72
ब्रह्मोवाच ।।
इत्यादि सुविलप्याथ बहुशो मेनका तदा ॥ रुरोदोच्चैर्मुने सा हि दुःखशोकपरिप्लुता ॥ ७२ ॥

PADACHEDA

इत्यादि सु विलप्य अथ बहुशस् मेनका तदा ॥ रुरोद उच्चैस् मुने सा हि दुःख-शोक-परिप्लुता ॥ ७२ ॥

TRANSLITERATION

ityādi su vilapya atha bahuśas menakā tadā .. ruroda uccais mune sā hi duḥkha-śoka-pariplutā .. 72 ..
Shloka 73
अथाहन्द्रुतमागत्याकथयम्मेनकां च ताम्॥ शिवतत्त्वं च परमं कुज्ञानहरमुत्तमम् ॥ ७३ ॥

PADACHEDA

अथ अहन् द्रुतम् आगत्य अकथयम् मेनकाम् च ताम्॥ शिवतत्त्वम् च परमम् कुज्ञान-हरम् उत्तमम् ॥ ७३ ॥

TRANSLITERATION

atha ahan drutam āgatya akathayam menakām ca tām.. śivatattvam ca paramam kujñāna-haram uttamam .. 73 ..
Shloka 74
ब्रह्मोवाच ।।
श्रोतव्यम्प्रीतितो मेने मदीयं वचनं शुभम् ॥ यस्य श्रवणतः प्रीत्या कुबुद्धिस्ते विनश्यति ॥ ७४ ॥

PADACHEDA

श्रोतव्यम् प्रीतितः मेने मदीयम् वचनम् शुभम् ॥ यस्य श्रवणतः प्रीत्या कु बुद्धिः ते विनश्यति ॥ ७४ ॥

TRANSLITERATION

śrotavyam prītitaḥ mene madīyam vacanam śubham .. yasya śravaṇataḥ prītyā ku buddhiḥ te vinaśyati .. 74 ..
Shloka 75
शङ्करो जगतः कर्ता भर्ता हर्ता तथैव च ॥ न त्वं जानासि तद्रूपं कथन्दुःखं समीहसे ॥ ७५ ॥

PADACHEDA

शङ्करः जगतः कर्ता भर्ता हर्ता तथा एव च ॥ न त्वम् जानासि तद्-रूपम् कथम् दुःखम् समीहसे ॥ ७५ ॥

TRANSLITERATION

śaṅkaraḥ jagataḥ kartā bhartā hartā tathā eva ca .. na tvam jānāsi tad-rūpam katham duḥkham samīhase .. 75 ..
Shloka 76
अनेकरूपनामा च नाना लीलाकरः प्रभुः ॥ सर्वस्वामी स्वतन्त्रश्च मायाधीशोऽविकल्पकः ॥ ७६ ॥

PADACHEDA

अनेक-रूप-नामा च नाना लीला-करः प्रभुः ॥ सर्व-स्वामी स्वतन्त्रः च माया-अधीशः अविकल्पकः ॥ ७६ ॥

TRANSLITERATION

aneka-rūpa-nāmā ca nānā līlā-karaḥ prabhuḥ .. sarva-svāmī svatantraḥ ca māyā-adhīśaḥ avikalpakaḥ .. 76 ..
Shloka 77
इति विज्ञाय मेने त्वं शिवान्देहि शिवाय वै ॥ कुहठन्त्यज कुज्ञानं सर्वकार्यविनाशनम् ॥ ७७ ॥

PADACHEDA

इति विज्ञाय मेने त्वम् शिवान् देहि शिवाय वै ॥ कु हठन् त्यज कु ज्ञानम् सर्व-कार्य-विनाशनम् ॥ ७७ ॥

TRANSLITERATION

iti vijñāya mene tvam śivān dehi śivāya vai .. ku haṭhan tyaja ku jñānam sarva-kārya-vināśanam .. 77 ..
Shloka 78
ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्ता सा मया मेना विलपन्ती मुहुर्मुहुः ॥ लज्जां किंचिच्छनैस्त्यक्त्वा मुने मां वाक्यमब्रवीत् ॥ ७८॥

PADACHEDA

इति उक्ता सा मया मेना विलपन्ती मुहुर् मुहुर् ॥ लज्जाम् किंचिद् शनैस् त्यक्त्वा मुने माम् वाक्यम् अब्रवीत् ॥ ७८॥

TRANSLITERATION

iti uktā sā mayā menā vilapantī muhur muhur .. lajjām kiṃcid śanais tyaktvā mune mām vākyam abravīt .. 78..
Shloka 79
मेनोवाच ।।
किमर्थन्तु भवान्ब्रह्मन्रूपमस्य महावरम् ॥ व्यर्थीकरोति किमियं हन्यतां न स्वयं शिवा ॥ ७९ ॥

PADACHEDA

किमर्थम् तु भवान् ब्रह्मन् रूपम् अस्य महा-वरम् ॥ व्यर्थीकरोति किम् इयम् हन्यताम् न स्वयम् शिवा ॥ ७९ ॥

TRANSLITERATION

kimartham tu bhavān brahman rūpam asya mahā-varam .. vyarthīkaroti kim iyam hanyatām na svayam śivā .. 79 ..
Shloka 80
न वक्तव्यं च भवता शिवाय प्रतिदीयताम् ॥ न दास्येऽहं शिवायैनां स्वसुताम्प्राणवल्लभाम् ॥ 2.3.44.८० ॥

PADACHEDA

न वक्तव्यम् च भवता शिवाय प्रतिदीयताम् ॥ न दास्ये अहम् शिवाय एनाम् स्व-सुताम् प्राण-वल्लभाम् ॥ २।३।४४।८० ॥

TRANSLITERATION

na vaktavyam ca bhavatā śivāya pratidīyatām .. na dāsye aham śivāya enām sva-sutām prāṇa-vallabhām .. 2.3.44.80 ..
Shloka 81
ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्ते तु तदा सिद्धाः सनकाद्या महामुने ॥ समागत्य महाप्रीत्या वचनं हीदमब्रुवन् ॥ ८१ ॥

PADACHEDA

इति उक्ते तु तदा सिद्धाः सनक-आद्याः महा-मुने ॥ समागत्य महा-प्रीत्या वचनम् हि इदम् अब्रुवन् ॥ ८१ ॥

TRANSLITERATION

iti ukte tu tadā siddhāḥ sanaka-ādyāḥ mahā-mune .. samāgatya mahā-prītyā vacanam hi idam abruvan .. 81 ..
Shloka 82
सिद्धा ऊचुः ।।
अयम्वै परमस्साक्षाच्छिवः परसुखावहः ॥ कृपया च भवत्पुत्र्यै दर्शनन्दत्तवान्प्रभुः ॥ ८२ ॥

PADACHEDA

अयम् वै परमः साक्षात् शिवः पर-सुख-आवहः ॥ कृपया च भवत्-पुत्र्यै दर्शनन् दत्तवान् प्रभुः ॥ ८२ ॥

TRANSLITERATION

ayam vai paramaḥ sākṣāt śivaḥ para-sukha-āvahaḥ .. kṛpayā ca bhavat-putryai darśanan dattavān prabhuḥ .. 82 ..
Shloka 83
ब्रह्मोवाच ।।
अथोवाच तु तान्मेना विलप्य च मुहुर्मुहुः ॥ न देया तु मया सम्यग्गिरिशायोग्ररूपिणे ॥ ८३ ॥

PADACHEDA

अथा उवाच तु तान् मेना विलप्य च मुहुर् मुहुर् ॥ न देया तु मया सम्यक् गिरिशाय उग्र-रूपिणे ॥ ८३ ॥

TRANSLITERATION

athā uvāca tu tān menā vilapya ca muhur muhur .. na deyā tu mayā samyak giriśāya ugra-rūpiṇe .. 83 ..
Shloka 84
किमर्थन्तु भवन्तश्च सर्वे सिद्धाः प्रपञ्चिनः ॥ रूपमस्याः परं नाम व्यर्थीकर्त्तुं समुद्यताः ॥ ८४ ॥

PADACHEDA

किमर्थम् तु भवन्तः च सर्वे सिद्धाः प्रपञ्चिनः ॥ रूपम् अस्याः परम् नाम व्यर्थीकर्त्तुम् समुद्यताः ॥ ८४ ॥

TRANSLITERATION

kimartham tu bhavantaḥ ca sarve siddhāḥ prapañcinaḥ .. rūpam asyāḥ param nāma vyarthīkarttum samudyatāḥ .. 84 ..
Shloka 85
इत्युक्ते च तया तत्र मुनेऽहं चकितोऽभवम् ॥ सर्वे विस्मयमापन्ना देवसिद्धर्षिमानवाः॥ ८५॥

PADACHEDA

इति उक्ते च तया तत्र मुने अहम् चकितः अभवम् ॥ सर्वे विस्मयम् आपन्नाः देव-सिद्ध-ऋषि-मानवाः॥ ८५॥

TRANSLITERATION

iti ukte ca tayā tatra mune aham cakitaḥ abhavam .. sarve vismayam āpannāḥ deva-siddha-ṛṣi-mānavāḥ.. 85..
Shloka 86
एतस्मिन्समये तस्या हठं श्रुत्वा दृढं महत्॥ द्रुतं शिवप्रियो विष्णुस्समागत्याऽब्रवीदिदम्॥ ८६॥

PADACHEDA

एतस्मिन् समये तस्याः हठम् श्रुत्वा दृढम् महत्॥ द्रुतम् शिवप्रियः विष्णुः समागत्य अब्रवीत् इदम्॥ ८६॥

TRANSLITERATION

etasmin samaye tasyāḥ haṭham śrutvā dṛḍham mahat.. drutam śivapriyaḥ viṣṇuḥ samāgatya abravīt idam.. 86..
Shloka 87
विष्णुरुवाच।।
पितॄणां च प्रिया पुत्री मानसी गुणसंयुता॥ पत्नी हिमवतस्साक्षाद्ब्रह्मणः कुलमुत्तमम् ॥ ८७॥

PADACHEDA

पितॄणाम् च प्रिया पुत्री मानसी गुण-संयुता॥ पत्नी हिमवतः साक्षात् ब्रह्मणः कुलम् उत्तमम् ॥ ८७॥

TRANSLITERATION

pitṝṇām ca priyā putrī mānasī guṇa-saṃyutā.. patnī himavataḥ sākṣāt brahmaṇaḥ kulam uttamam .. 87..
Shloka 88
सहायास्तादृशा लोके धन्या ह्यसि वदामि किम् ॥ धर्मस्याधारभूतासि कथं धर्मं जहासि हि ॥ ८८॥

PADACHEDA

सहायाः तादृशाः लोके धन्या हि असि वदामि किम् ॥ धर्मस्य आधार-भूता असि कथम् धर्मम् जहासि हि ॥ ८८॥

TRANSLITERATION

sahāyāḥ tādṛśāḥ loke dhanyā hi asi vadāmi kim .. dharmasya ādhāra-bhūtā asi katham dharmam jahāsi hi .. 88..
Shloka 89
देवैश्च ऋषिभिश्चैव ब्रह्मणा वा मया तथा ॥ विरुद्धं कथ्यते किं नु त्वयैव सुविचार्यताम् ॥ ।८९॥ ।

PADACHEDA

देवैः च ऋषिभिः च एव ब्रह्मणा वा मया तथा ॥ विरुद्धम् कथ्यते किम् नु त्वया एव सु विचार्यताम् ॥ ।८९॥ ।

TRANSLITERATION

devaiḥ ca ṛṣibhiḥ ca eva brahmaṇā vā mayā tathā .. viruddham kathyate kim nu tvayā eva su vicāryatām .. .89.. .
Shloka 90
शिवत्वं न च जानासि निर्गुणस्य गुणस्स हि॥ विरूपस्स सुरूपो हि सर्वसेव्यस्सतां गतिः ॥ 2.3.44.९०॥

PADACHEDA

शिव-त्वम् न च जानासि निर्गुणस्य गुणः स हि॥ विरूपः स सुरूपः हि सर्व-सेव्यः सताम् गतिः ॥ २।३।४४।९०॥

TRANSLITERATION

śiva-tvam na ca jānāsi nirguṇasya guṇaḥ sa hi.. virūpaḥ sa surūpaḥ hi sarva-sevyaḥ satām gatiḥ .. 2.3.44.90..
Shloka 91
तेनैव निर्मिता देवी मूलप्रकृतिरीश्वरी ॥ तत्पार्श्वे च तदा तेन निर्मितः पुरुषोत्तमः ॥ ९१॥

PADACHEDA

तेन एव निर्मिता देवी मूलप्रकृतिः ईश्वरी ॥ तद्-पार्श्वे च तदा तेन निर्मितः पुरुषोत्तमः ॥ ९१॥

TRANSLITERATION

tena eva nirmitā devī mūlaprakṛtiḥ īśvarī .. tad-pārśve ca tadā tena nirmitaḥ puruṣottamaḥ .. 91..
Shloka 92
ताभ्यां चाहं तथा ब्रह्मा ततश्च गुणरूपतः ॥ अवतीर्य स्वयं रुद्रो लोकानां हितकारकः ॥ ९२ ॥

PADACHEDA

ताभ्याम् च अहम् तथा ब्रह्मा ततस् च गुण-रूपतः ॥ अवतीर्य स्वयम् रुद्रः लोकानाम् हित-कारकः ॥ ९२ ॥

TRANSLITERATION

tābhyām ca aham tathā brahmā tatas ca guṇa-rūpataḥ .. avatīrya svayam rudraḥ lokānām hita-kārakaḥ .. 92 ..
Shloka 93
ततो वेदास्तथा देवा यत्किंचिद्दृश्यते जगत् ॥ स्थावरं जंगमं चैव तत्सर्वं शकरादभूत् ॥ ९३॥

PADACHEDA

ततस् वेदाः तथा देवाः यत् किंचिद् दृश्यते जगत् ॥ स्थावरम् जंगमम् च एव तत् सर्वम् शकरात् अभूत् ॥ ९३॥

TRANSLITERATION

tatas vedāḥ tathā devāḥ yat kiṃcid dṛśyate jagat .. sthāvaram jaṃgamam ca eva tat sarvam śakarāt abhūt .. 93..
Shloka 94
तद्रूपम्वर्णितं केन ज्ञायते केन वा पुनः ॥ मया च ब्रह्मणा यस्य ह्यतो लब्धश्च नैव हि ॥ ९४॥

PADACHEDA

तत् रूपम् वर्णितम् केन ज्ञायते केन वा पुनर् ॥ मया च ब्रह्मणा यस्य हि अतस् लब्धः च ना एव हि ॥ ९४॥

TRANSLITERATION

tat rūpam varṇitam kena jñāyate kena vā punar .. mayā ca brahmaṇā yasya hi atas labdhaḥ ca nā eva hi .. 94..
Shloka 95
आब्रह्मस्तम्बपर्यंतं यत्किञ्चिद्दृश्यते जगत् ॥ तत्सर्वं च शिवं विद्धि नात्र कार्या विचारणा ॥ ९५॥

PADACHEDA

आ ब्रह्मस्तम्ब-पर्यन्तम् यत् किञ्चिद् दृश्यते जगत् ॥ तत् सर्वम् च शिवम् विद्धि न अत्र कार्या विचारणा ॥ ९५॥

TRANSLITERATION

ā brahmastamba-paryantam yat kiñcid dṛśyate jagat .. tat sarvam ca śivam viddhi na atra kāryā vicāraṇā .. 95..
Shloka 96
स एवेदृक्सुरूपेणावतीर्णो निजलीलया ॥ शिवातपः प्रभावाद्धि तव द्वारि समागतः ॥ ९६॥

PADACHEDA

सः एवा ईदृश्-सुरूपेण अवतीर्णः निज-लीलया ॥ शिव-आतपः प्रभावात् हि तव द्वारि समागतः ॥ ९६॥

TRANSLITERATION

saḥ evā īdṛś-surūpeṇa avatīrṇaḥ nija-līlayā .. śiva-ātapaḥ prabhāvāt hi tava dvāri samāgataḥ .. 96..
Shloka 97
तस्मात्त्वं हिमवत्पत्नि दुःखं मुञ्च शिवम्भज ॥ भविष्यति महानन्दः क्लेशो यास्यति संक्षयम् ॥ ९७॥

PADACHEDA

तस्मात् त्वम् हिमवत्-पत्नि दुःखम् मुञ्च शिवम्भज ॥ भविष्यति महा-आनन्दः क्लेशः यास्यति संक्षयम् ॥ ९७॥

TRANSLITERATION

tasmāt tvam himavat-patni duḥkham muñca śivambhaja .. bhaviṣyati mahā-ānandaḥ kleśaḥ yāsyati saṃkṣayam .. 97..
Shloka 98
ब्रह्मोवाच ॥ एवम्प्रबोधितायास्तु मेनकाया अभून्मुने ॥ तस्यास्तु कोमलं किंचिन्मनो विष्णुप्रबोधितम् ॥ ९८ ॥

PADACHEDA

ब्रह्मा उवाच ॥ एवम् प्रबोधितायाः तु मेनकायाः अभूत् मुने ॥ तस्याः तु कोमलम् किंचिद् मनः विष्णु-प्रबोधितम् ॥ ९८ ॥

TRANSLITERATION

brahmā uvāca .. evam prabodhitāyāḥ tu menakāyāḥ abhūt mune .. tasyāḥ tu komalam kiṃcid manaḥ viṣṇu-prabodhitam .. 98 ..
Shloka 99
परं हठं न तत्याज कन्यान्दातुं हराय न ॥ स्वीचकार तदा मेना शिवमायाविमोहि ता ॥ ९९॥

PADACHEDA

परम् हठम् न तत्याज कन्यान् दातुम् हराय न ॥ स्वीचकार तदा मेना शिव-माया-विमोहि ता ॥ ९९॥

TRANSLITERATION

param haṭham na tatyāja kanyān dātum harāya na .. svīcakāra tadā menā śiva-māyā-vimohi tā .. 99..
Shloka 100
उवाच च हरिं मेना किञ्चिद्बुद्ध्वा गिरिप्रिया ॥ श्रुत्वा विष्णुवचो रम्यं गिरिजाजननी हि सा॥ 2.3.44.१००॥

PADACHEDA

उवाच च हरिम् मेना किञ्चिद् बुद्ध्वा गिरिप्रिया ॥ श्रुत्वा विष्णु-वचः रम्यम् गिरिजा-जननी हि सा॥ २।३।४४।१००॥

TRANSLITERATION

uvāca ca harim menā kiñcid buddhvā giripriyā .. śrutvā viṣṇu-vacaḥ ramyam girijā-jananī hi sā.. 2.3.44.100..
Shloka 101
यदि रम्यतनुस्स स्यात्तदा देया मया सुता ॥ नान्यथा कोटिशो यत्नैर्वच्मि सत्यन्दृढं वचः ॥ १०१॥

PADACHEDA

यदि रम्य-तनुः स स्यात् तदा देया मया सुता ॥ ना अन्यथा कोटिशस् यत्नैः वच्मि सत्यन् दृढम् वचः ॥ १०१॥

TRANSLITERATION

yadi ramya-tanuḥ sa syāt tadā deyā mayā sutā .. nā anyathā koṭiśas yatnaiḥ vacmi satyan dṛḍham vacaḥ .. 101..
Shloka 102
ब्रह्मोवाच ।।
इत्युक्त्वा वचनं मेना तूष्णीमास दृढव्रता ॥ शिवेच्छाप्रेरिता धन्या तथा याखिलमोहिनी ॥ १०२ ॥

PADACHEDA

इति उक्त्वा वचनम् मेना तूष्णीम् आस दृढ-व्रता ॥ शिव-इच्छा-प्रेरिता धन्या तथा या अखिल-मोहिनी ॥ १०२ ॥

TRANSLITERATION

iti uktvā vacanam menā tūṣṇīm āsa dṛḍha-vratā .. śiva-icchā-preritā dhanyā tathā yā akhila-mohinī .. 102 ..
Shloka 103
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे मेनाप्रबोधवर्णनो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४४॥

PADACHEDA

इति श्री-शिव-महापुराणे द्वितीयायाम् रुद्रसंहितायाम् तृतीये पार्वती खण्डे मेनाप्रबोधवर्णनः नाम चतुश्चत्वारिंशः अध्यायः ॥ ४४॥

TRANSLITERATION

iti śrī-śiva-mahāpurāṇe dvitīyāyām rudrasaṃhitāyām tṛtīye pārvatī khaṇḍe menāprabodhavarṇanaḥ nāma catuścatvāriṃśaḥ adhyāyaḥ .. 44..

Add to Playlist

Practice Later

No Playlist Found

Create a Verse Post


Shloka QR Code

🔗

🪔 Powered by Gyaandweep.com

namo namaḥ!

भाषा चुने (Choose Language)

नमो नमः

Practice 100+ Vedic scriptures and 1000s of chants — one verse at a time.

Sign In