This overlay will guide you through the buttons:

| |
|
Shloka 1
श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥२-२४॥

PADACHEDA

श्रीमत्-वाल्मीकिय-रामायणे अयोध्या-काण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥२॥

TRANSLITERATION

śrīmat-vālmīkiya-rāmāyaṇe ayodhyā-kāṇḍe caturviṃśaḥ sargaḥ ..2..
Shloka 1
तं समीक्ष्य व्यवसितं पितुर्निर्देशपालने।कौसल्या बाष्पसंरुद्धा वचो धर्मिष्ठमब्रवीत्॥ १॥

PADACHEDA

तम् समीक्ष्य व्यवसितम् पितुः निर्देश-पालने।कौसल्या बाष्प-संरुद्धा वचः धर्मिष्ठम् अब्रवीत्॥ १॥

TRANSLITERATION

tam samīkṣya vyavasitam pituḥ nirdeśa-pālane.kausalyā bāṣpa-saṃruddhā vacaḥ dharmiṣṭham abravīt.. 1..
Shloka 2
अदृष्टदुःखो धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः।मयि जातो दशरथात् कथमुञ्छेन वर्तयेत्॥ २॥

PADACHEDA

अदृष्ट-दुःखः धर्म-आत्मा सर्व-भूत-प्रियंवदः।मयि जातः दशरथात् कथम् उञ्छेन वर्तयेत्॥ २॥

TRANSLITERATION

adṛṣṭa-duḥkhaḥ dharma-ātmā sarva-bhūta-priyaṃvadaḥ.mayi jātaḥ daśarathāt katham uñchena vartayet.. 2..
Shloka 3
यस्य भृत्याश्च दासाश्च मृष्टान्यन्नानि भुञ्जते।कथं स भोक्ष्यते रामो वने मूलफलान्ययम्॥ ३॥

PADACHEDA

यस्य भृत्याः च दासाः च मृष्टानि अन्नानि भुञ्जते।कथम् स भोक्ष्यते रामः वने मूल-फलानि अयम्॥ ३॥

TRANSLITERATION

yasya bhṛtyāḥ ca dāsāḥ ca mṛṣṭāni annāni bhuñjate.katham sa bhokṣyate rāmaḥ vane mūla-phalāni ayam.. 3..
Shloka 4
क एतच्छ्रद्दधेच्छ्रुत्वा कस्य वा न भवेद् भयम्।गुणवान् दयितो राज्ञः काकुत्स्थो यद् विवास्यते॥ ४॥

PADACHEDA

कः एतत् श्रद्दधेत् श्रुत्वा कस्य वा न भवेत् भयम्।गुणवान् दयितः राज्ञः काकुत्स्थः यत् विवास्यते॥ ४॥

TRANSLITERATION

kaḥ etat śraddadhet śrutvā kasya vā na bhavet bhayam.guṇavān dayitaḥ rājñaḥ kākutsthaḥ yat vivāsyate.. 4..
Shloka 5
नूनं तु बलवाँल्लोके कृतान्तः सर्वमादिशन्।लोके रामाभिरामस्त्वं वनं यत्र गमिष्यसि॥ ५॥

PADACHEDA

नूनम् तु बलवान् लोके कृतान्तः सर्वम् आदिशन्।लोके राम-अभिरामः त्वम् वनम् यत्र गमिष्यसि॥ ५॥

TRANSLITERATION

nūnam tu balavān loke kṛtāntaḥ sarvam ādiśan.loke rāma-abhirāmaḥ tvam vanam yatra gamiṣyasi.. 5..
Shloka 6
अयं तु मामात्मभवस्तवादर्शनमारुतः।विलापदुःखसमिधो रुदिताश्रुहुताहुतिः॥ ६॥

PADACHEDA

अयम् तु माम् आत्मभवः तव अदर्शन-मारुतः।॥ ६॥

TRANSLITERATION

ayam tu mām ātmabhavaḥ tava adarśana-mārutaḥ... 6..
Shloka 7
चिन्ताबाष्पमहाधूमस्तवागमनचिन्तजः।कर्शयित्वाधिकं पुत्र निःश्वासायाससम्भवः॥ ७॥

PADACHEDA

चिन्ता-बाष्प-महा-धूम-स्तव आगमन-चिन्त-जः।कर्शयित्वा अधिकम् पुत्र निःश्वास-आयास-सम्भवः॥ ७॥

TRANSLITERATION

cintā-bāṣpa-mahā-dhūma-stava āgamana-cinta-jaḥ.karśayitvā adhikam putra niḥśvāsa-āyāsa-sambhavaḥ.. 7..
Shloka 8
त्वया विहीनामिह मां शोकाग्निरतुलो महान्।प्रधक्ष्यति यथा कक्ष्यं चित्रभानुर्हिमात्यये॥ ८॥

PADACHEDA

त्वया विहीनाम् इह माम् शोक-अग्निः अतुलः महान्।प्रधक्ष्यति यथा कक्ष्यम् चित्रभानुः हिम-अत्यये॥ ८॥

TRANSLITERATION

tvayā vihīnām iha mām śoka-agniḥ atulaḥ mahān.pradhakṣyati yathā kakṣyam citrabhānuḥ hima-atyaye.. 8..
Shloka 9
कथं हि धेनुः स्वं वत्सं गच्छन्तमनुगच्छति।अहं त्वानुगमिष्यामि यत्र वत्स गमिष्यसि॥ ९॥

PADACHEDA

कथम् हि धेनुः स्वम् वत्सम् गच्छन्तम् अनुगच्छति।अहम् त्वा अनुगमिष्यामि यत्र वत्स गमिष्यसि॥ ९॥

TRANSLITERATION

katham hi dhenuḥ svam vatsam gacchantam anugacchati.aham tvā anugamiṣyāmi yatra vatsa gamiṣyasi.. 9..
Shloka 10
यथा निगदितं मात्रा तद् वाक्यं पुरुषर्षभः।श्रुत्वा रामोऽब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम्॥ १०॥

PADACHEDA

यथा निगदितम् मात्रा तत् वाक्यम् पुरुष-ऋषभः।श्रुत्वा रामः अब्रवीत् वाक्यम् मातरम् भृश-दुःखिताम्॥ १०॥

TRANSLITERATION

yathā nigaditam mātrā tat vākyam puruṣa-ṛṣabhaḥ.śrutvā rāmaḥ abravīt vākyam mātaram bhṛśa-duḥkhitām.. 10..
Shloka 11
कैकेय्या वञ्चितो राजा मयि चारण्यमाश्रिते।भवत्या च परित्यक्तो न नूनं वर्तयिष्यति॥ ११॥

PADACHEDA

कैकेय्या वञ्चितः राजा मयि च अरण्यम् आश्रिते।भवत्या च परित्यक्तः न नूनम् वर्तयिष्यति॥ ११॥

TRANSLITERATION

kaikeyyā vañcitaḥ rājā mayi ca araṇyam āśrite.bhavatyā ca parityaktaḥ na nūnam vartayiṣyati.. 11..
Shloka 12
भर्तुः किल परित्यागो नृशंसः केवलं स्त्रियाः।स भवत्या न कर्तव्यो मनसापि विगर्हितः॥ १२॥

PADACHEDA

भर्तुः किल परित्यागः नृशंसः केवलम् स्त्रियाः।स भवत्या न कर्तव्यः मनसा अपि विगर्हितः॥ १२॥

TRANSLITERATION

bhartuḥ kila parityāgaḥ nṛśaṃsaḥ kevalam striyāḥ.sa bhavatyā na kartavyaḥ manasā api vigarhitaḥ.. 12..
Shloka 13
यावज्जीवति काकुत्स्थः पिता मे जगतीपतिः।शुश्रूषा क्रियतां तावत् स हि धर्मः सनातनः॥ १३॥

PADACHEDA

यावत् जीवति काकुत्स्थः पिता मे जगतीपतिः।शुश्रूषा क्रियताम् तावत् स हि धर्मः सनातनः॥ १३॥

TRANSLITERATION

yāvat jīvati kākutsthaḥ pitā me jagatīpatiḥ.śuśrūṣā kriyatām tāvat sa hi dharmaḥ sanātanaḥ.. 13..
Shloka 14
एवमुक्ता तु रामेण कौसल्या शुभदर्शना।तथेत्युवाच सुप्रीता राममक्लिष्टकारिणम्॥ १४॥

PADACHEDA

एवम् उक्ता तु रामेण कौसल्या शुभ-दर्शना।तथा इति उवाच सु प्रीता रामम् अक्लिष्ट-कारिणम्॥ १४॥

TRANSLITERATION

evam uktā tu rāmeṇa kausalyā śubha-darśanā.tathā iti uvāca su prītā rāmam akliṣṭa-kāriṇam.. 14..
Shloka 15
एवमुक्तस्तु वचनं रामो धर्मभृतां वरः।भूयस्तामब्रवीद् वाक्यं मातरं भृशदुःखिताम्॥ १५॥

PADACHEDA

एवम् उक्तः तु वचनम् रामः धर्म-भृताम् वरः।भूयस् ताम् अब्रवीत् वाक्यम् मातरम् भृश-दुःखिताम्॥ १५॥

TRANSLITERATION

evam uktaḥ tu vacanam rāmaḥ dharma-bhṛtām varaḥ.bhūyas tām abravīt vākyam mātaram bhṛśa-duḥkhitām.. 15..
Shloka 16
मया चैव भवत्या च कर्तव्यं वचनं पितुः।राजा भर्ता गुरुः श्रेष्ठः सर्वेषामीश्वरः प्रभुः॥ १६॥

PADACHEDA

मया च एव भवत्या च कर्तव्यम् वचनम् पितुः।राजा भर्ता गुरुः श्रेष्ठः सर्वेषाम् ईश्वरः प्रभुः॥ १६॥

TRANSLITERATION

mayā ca eva bhavatyā ca kartavyam vacanam pituḥ.rājā bhartā guruḥ śreṣṭhaḥ sarveṣām īśvaraḥ prabhuḥ.. 16..
Shloka 17
इमानि तु महारण्ये विहृत्य नव पञ्च च।वर्षाणि परमप्रीत्या स्थास्यामि वचने तव॥ १७॥

PADACHEDA

इमानि तु महा-अरण्ये विहृत्य नव पञ्च च।वर्षाणि परम-प्रीत्या स्थास्यामि वचने तव॥ १७॥

TRANSLITERATION

imāni tu mahā-araṇye vihṛtya nava pañca ca.varṣāṇi parama-prītyā sthāsyāmi vacane tava.. 17..
Shloka 18
एवमुक्ता प्रियं पुत्रं बाष्पपूर्णानना तदा।उवाच परमार्ता तु कौसल्या सुतवत्सला॥ १८॥

PADACHEDA

एवम् उक्ता प्रियम् पुत्रम् बाष्प-पूर्ण-आनना तदा।उवाच परम-आर्ता तु कौसल्या सुत-वत्सला॥ १८॥

TRANSLITERATION

evam uktā priyam putram bāṣpa-pūrṇa-ānanā tadā.uvāca parama-ārtā tu kausalyā suta-vatsalā.. 18..
Shloka 19
आसां राम सपत्नीनां वस्तुं मध्ये न मे क्षमम्।नय मामपि काकुत्स्थ वनं वन्यां मृगीमिव॥ १९॥

PADACHEDA

आसाम् राम सपत्नीनाम् वस्तुम् मध्ये न मे क्षमम्।नय माम् अपि काकुत्स्थ वनम् वन्याम् मृगीम् इव॥ १९॥

TRANSLITERATION

āsām rāma sapatnīnām vastum madhye na me kṣamam.naya mām api kākutstha vanam vanyām mṛgīm iva.. 19..
Shloka 20
यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितरपेक्षया।तां तथा रुदतीं रामो रुदन् वचनमब्रवीत्॥ २०॥

PADACHEDA

यदि ते गमने बुद्धिः कृता पितर्-अपेक्षया।ताम् तथा रुदतीम् रामः रुदन् वचनम् अब्रवीत्॥ २०॥

TRANSLITERATION

yadi te gamane buddhiḥ kṛtā pitar-apekṣayā.tām tathā rudatīm rāmaḥ rudan vacanam abravīt.. 20..
Shloka 21
जीवन्त्या हि स्त्रिया भर्ता दैवतं प्रभुरेव च।भवत्या मम चैवाद्य राजा प्रभवति प्रभुः॥ २१॥

PADACHEDA

जीवन्त्या हि स्त्रियाः भर्ता दैवतम् प्रभुः एव च।भवत्याः मम च एव अद्य राजा प्रभवति प्रभुः॥ २१॥

TRANSLITERATION

jīvantyā hi striyāḥ bhartā daivatam prabhuḥ eva ca.bhavatyāḥ mama ca eva adya rājā prabhavati prabhuḥ.. 21..
Shloka 22
न ह्यनाथा वयं राज्ञा लोकनाथेन धीमता।भरतश्चापि धर्मात्मा सर्वभूतप्रियंवदः॥ २२॥

PADACHEDA

न हि अनाथाः वयम् राज्ञा लोक-नाथेन धीमता।भरतः च अपि धर्म-आत्मा सर्व-भूत-प्रियंवदः॥ २२॥

TRANSLITERATION

na hi anāthāḥ vayam rājñā loka-nāthena dhīmatā.bharataḥ ca api dharma-ātmā sarva-bhūta-priyaṃvadaḥ.. 22..
Shloka 23
भवतीमनुवर्तेत स हि धर्मरतः सदा।दारुणश्चाप्ययं शोको यथैनं न विनाशयेत्॥ २४॥

PADACHEDA

भवतीम् अनुवर्तेत स हि धर्म-रतः सदा।दारुणः च अपि अयम् शोकः यथा एनम् न विनाशयेत्॥ २४॥

TRANSLITERATION

bhavatīm anuvarteta sa hi dharma-rataḥ sadā.dāruṇaḥ ca api ayam śokaḥ yathā enam na vināśayet.. 24..
Shloka 24
राज्ञो वृद्धस्य सततं हितं चर समाहिता।व्रतोपवासनिरता या नारी परमोत्तमा॥ २५॥

PADACHEDA

राज्ञः वृद्धस्य सततम् हितम् चर समाहिता।व्रत-उपवास-निरता या नारी परम-उत्तमा॥ २५॥

TRANSLITERATION

rājñaḥ vṛddhasya satatam hitam cara samāhitā.vrata-upavāsa-niratā yā nārī parama-uttamā.. 25..
Shloka 25
भर्तारं नानुवर्तेत सा च पापगतिर्भवेत्।भर्तुः शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गमुत्तमम्॥ २६॥

PADACHEDA

भर्तारम् न अनुवर्तेत सा च पाप-गतिः भवेत्।भर्तुः शुश्रूषया नारी लभते स्वर्गम् उत्तमम्॥ २६॥

TRANSLITERATION

bhartāram na anuvarteta sā ca pāpa-gatiḥ bhavet.bhartuḥ śuśrūṣayā nārī labhate svargam uttamam.. 26..
Shloka 26
अपि या निर्नमस्कारा निवृत्ता देवपूजनात्।शुश्रूषामेव कुर्वीत भर्तुः प्रियहिते रता॥ २७॥

PADACHEDA

अपि याः निर्नमस्काराः निवृत्ताः देव-पूजनात्।शुश्रूषाम् एव कुर्वीत भर्तुः प्रिय-हिते रता॥ २७॥

TRANSLITERATION

api yāḥ nirnamaskārāḥ nivṛttāḥ deva-pūjanāt.śuśrūṣām eva kurvīta bhartuḥ priya-hite ratā.. 27..
Shloka 27
एष धर्मः स्त्रिया नित्यो वेदे लोके श्रुतः स्मृतः।अग्निकार्येषु च सदा सुमनोभिश्च देवताः॥ २८॥

PADACHEDA

एष धर्मः स्त्रियाः नित्यः वेदे लोके श्रुतः स्मृतः।अग्नि-कार्येषु च सदा सुमनोभिः च देवताः॥ २८॥

TRANSLITERATION

eṣa dharmaḥ striyāḥ nityaḥ vede loke śrutaḥ smṛtaḥ.agni-kāryeṣu ca sadā sumanobhiḥ ca devatāḥ.. 28..
Shloka 28
पूज्यास्ते मत्कृते देवि ब्राह्मणाश्चैव सत्कृताः।एवं कालं प्रतीक्षस्व ममागमनकांक्षिणी॥ २९॥

PADACHEDA

पूज्याः ते मद्-कृते देवि ब्राह्मणाः च एव सत्कृताः।एवम् कालम् प्रतीक्षस्व मम आगमन-कांक्षिणी॥ २९॥

TRANSLITERATION

pūjyāḥ te mad-kṛte devi brāhmaṇāḥ ca eva satkṛtāḥ.evam kālam pratīkṣasva mama āgamana-kāṃkṣiṇī.. 29..
Shloka 29
नियता नियताहारा भर्तृशुश्रूषणे रता।प्राप्स्यसे परमं कामं मयि पर्यागते सति॥ ३०॥

PADACHEDA

नियता नियत-आहारा भर्तृ-शुश्रूषणे रता।प्राप्स्यसे परमम् कामम् मयि पर्यागते सति॥ ३०॥

TRANSLITERATION

niyatā niyata-āhārā bhartṛ-śuśrūṣaṇe ratā.prāpsyase paramam kāmam mayi paryāgate sati.. 30..
Shloka 30
यदि धर्मभृतां श्रेष्ठो धारयिष्यति जीवितम्।एवमुक्ता तु रामेण बाष्पपर्याकुलेक्षणा॥ ३१॥

PADACHEDA

यदि धर्म-भृताम् श्रेष्ठः धारयिष्यति जीवितम्।एवम् उक्ता तु रामेण बाष्प-पर्याकुल-ईक्षणा॥ ३१॥

TRANSLITERATION

yadi dharma-bhṛtām śreṣṭhaḥ dhārayiṣyati jīvitam.evam uktā tu rāmeṇa bāṣpa-paryākula-īkṣaṇā.. 31..
Shloka 31
कौसल्या पुत्रशोकार्ता रामं वचनमब्रवीत्।गमने सुकृतां बुद्धिं न ते शक्नोमि पुत्रक॥ ३२॥

PADACHEDA

कौसल्या पुत्र-शोक-आर्ता रामम् वचनम् अब्रवीत्।गमने सु कृताम् बुद्धिम् न ते शक्नोमि पुत्रक॥ ३२॥

TRANSLITERATION

kausalyā putra-śoka-ārtā rāmam vacanam abravīt.gamane su kṛtām buddhim na te śaknomi putraka.. 32..
Shloka 32
विनिवर्तयितुं वीर नूनं कालो दुरत्ययः।गच्छ पुत्र त्वमेकाग्रो भद्रं तेऽस्तु सदा विभो॥ ३३॥

PADACHEDA

विनिवर्तयितुम् वीर नूनम् कालः दुरत्ययः।गच्छ पुत्र त्वम् एकाग्रः भद्रम् ते अस्तु सदा विभो॥ ३३॥

TRANSLITERATION

vinivartayitum vīra nūnam kālaḥ duratyayaḥ.gaccha putra tvam ekāgraḥ bhadram te astu sadā vibho.. 33..
Shloka 33
पुनस्त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गतक्लमा।प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरितव्रते।पितुरानृण्यतां प्राप्ते स्वपिष्ये परमं सुखम्॥ ३४॥

PADACHEDA

पुनर् त्वयि निवृत्ते तु भविष्यामि गत-क्लमा।प्रत्यागते महाभागे कृतार्थे चरित-व्रते।पितुः आनृण्य-ताम् प्राप्ते स्वपिष्ये परमम् सुखम्॥ ३४॥

TRANSLITERATION

punar tvayi nivṛtte tu bhaviṣyāmi gata-klamā.pratyāgate mahābhāge kṛtārthe carita-vrate.pituḥ ānṛṇya-tām prāpte svapiṣye paramam sukham.. 34..
Shloka 34
कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि।यस्त्वां संचोदयति मे वच आविध्य राघव॥ ३५॥

PADACHEDA

कृतान्तस्य गतिः पुत्र दुर्विभाव्या सदा भुवि।यः त्वाम् संचोदयति मे वचः आविध्य राघव॥ ३५॥

TRANSLITERATION

kṛtāntasya gatiḥ putra durvibhāvyā sadā bhuvi.yaḥ tvām saṃcodayati me vacaḥ āvidhya rāghava.. 35..
Shloka 35
गच्छेदानीं महाबाहो क्षेमेण पुनरागतः।नन्दयिष्यसि मां पुत्र साम्ना श्लक्ष्णेन चारुणा॥ ३६॥

PADACHEDA

गच्छ इदानीम् महा-बाहो क्षेमेण पुनर् आगतः।नन्दयिष्यसि माम् पुत्र साम्ना श्लक्ष्णेन चारुणा॥ ३६॥

TRANSLITERATION

gaccha idānīm mahā-bāho kṣemeṇa punar āgataḥ.nandayiṣyasi mām putra sāmnā ślakṣṇena cāruṇā.. 36..
Shloka 36
अपीदानीं स कालः स्याद् वनात् प्रत्यागतं पुनः।यत् त्वां पुत्रक पश्येयं जटावल्कलधारिणम्॥ ३७॥

PADACHEDA

अपि इदानीम् स कालः स्यात् वनात् प्रत्यागतम् पुनर्।यत् त्वाम् पुत्रक पश्येयम् जटा-वल्कल-धारिणम्॥ ३७॥

TRANSLITERATION

api idānīm sa kālaḥ syāt vanāt pratyāgatam punar.yat tvām putraka paśyeyam jaṭā-valkala-dhāriṇam.. 37..
Shloka 37
तथा हि रामं वनवासनिश्चितं ददर्श देवी परमेण चेतसा।उवाच रामं शुभलक्षणं वचो बभूव च स्वस्त्ययनाभिकांक्षिणी॥ ३८॥

PADACHEDA

तथा हि रामम् वन-वास-निश्चितम् ददर्श देवी परमेण चेतसा।उवाच रामम् शुभ-लक्षणम् वचः बभूव च स्वस्त्ययन-अभिकांक्षिणी॥ ३८॥

TRANSLITERATION

tathā hi rāmam vana-vāsa-niścitam dadarśa devī parameṇa cetasā.uvāca rāmam śubha-lakṣaṇam vacaḥ babhūva ca svastyayana-abhikāṃkṣiṇī.. 38..
Shloka 38
इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अयोध्याकाण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥२-२४॥

PADACHEDA

इति आर्षे श्रीमत्-रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये अयोध्या-काण्डे चतुर्विंशः सर्गः ॥२॥

TRANSLITERATION

iti ārṣe śrīmat-rāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye ayodhyā-kāṇḍe caturviṃśaḥ sargaḥ ..2..

Add to Playlist

Practice Later

No Playlist Found

Create a Verse Post


Shloka QR Code

🔗

🪔 Powered by Gyaandweep.com

namo namaḥ!

भाषा चुने (Choose Language)

नमो नमः

Practice 100+ Vedic scriptures and 1000s of chants — one verse at a time.

Sign In