This overlay will guide you through the buttons:

Shrimad Valmiki Ramayana

Ayodhya Kanda- Sarga 104

Rama Advises Bharatha

ॐ श्री परमात्मने नमः

संस्कृत्म
A English
श्रीमद्वाल्मीकियरामायणे अयोध्याकाण्डे चतुरधिकशततम: सर्गः ॥२-९१॥
śrīmadvālmīkiyarāmāyaṇe ayodhyākāṇḍe caturadhikaśatatama: sargaḥ ||2-91||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   0

तं तु राम: समाज्ञाय भ्रातरं गुरुवत्सलम् । लक्ष्मणेन सह भ्रात्रा प्रष्टुं समुपचक्रमे ।। २.१०४.१ ।।
taṃ tu rāma: samājñāya bhrātaraṃ guruvatsalam | lakṣmaṇena saha bhrātrā praṣṭuṃ samupacakrame || 2.104.1 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   1

किमेतदिच्छेयमहं श्रोतुं प्रव्याहृतं त्वया । यस्मात्त्वमागतो देशमिमं चीरजटाजिनी ।। २.१०४.२ ।।
kimetadiccheyamahaṃ śrotuṃ pravyāhṛtaṃ tvayā | yasmāttvamāgato deśamimaṃ cīrajaṭājinī || 2.104.2 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   2

किं निमित्तमिमं देशं कृष्णाजिनजटाधर: । हित्वा राज्यं प्रविष्टस्त्वं तत्सर्वं वक्तुमर्हसि ।। २.१०४.३ ।।
kiṃ nimittamimaṃ deśaṃ kṛṣṇājinajaṭādhara: | hitvā rājyaṃ praviṣṭastvaṃ tatsarvaṃ vaktumarhasi || 2.104.3 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   3

इत्युक्त: कैकयीपुत्र: काकुत्स्थेन महात्मना । प्रगृह्य बलवद्भूय: प्राञ्जलिर्वाक्यमब्रवीत् ।। २.१०४.४ ।।
ityukta: kaikayīputra: kākutsthena mahātmanā | pragṛhya balavadbhūya: prāñjalirvākyamabravīt || 2.104.4 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   4

आर्य्यं तात: परित्यज्य कृत्वा कर्म सुदुष्करम् । गत: स्वर्गं महाबाहु: पुत्रशोकाभिपीडित: ।। २.१०४.५ ।।
āryyaṃ tāta: parityajya kṛtvā karma suduṣkaram | gata: svargaṃ mahābāhu: putraśokābhipīḍita: || 2.104.5 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   5

स्त्रिया नियुक्त: कैकेय्या मम मात्रा परन्तप । चकार सुमहत्पापमिदमात्मयशोहरम् ।। २.१०४.६ ।।
striyā niyukta: kaikeyyā mama mātrā parantapa | cakāra sumahatpāpamidamātmayaśoharam || 2.104.6 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   6

सा राज्यफलमप्राप्य विधवा शोककर्शिता । पतिष्यति महाघोरे निरये जननी मम ।। २.१०४.७ ।।
sā rājyaphalamaprāpya vidhavā śokakarśitā | patiṣyati mahāghore niraye jananī mama || 2.104.7 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   7

तस्य मे दासभूतस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि । अभिषिञ्चस्व चाद्यैव राज्येनप मघवानिव ।। २.१०४.८ ।।
tasya me dāsabhūtasya prasādaṃ karttumarhasi | abhiṣiñcasva cādyaiva rājyenapa maghavāniva || 2.104.8 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   8

इमा: प्रकृतय: सर्वा विधवा मातरश्च या: । त्वत्सकाशमनुप्राप्ता: प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ।। २.१०४.९ ।।
imā: prakṛtaya: sarvā vidhavā mātaraśca yā: | tvatsakāśamanuprāptā: prasādaṃ karttumarhasi || 2.104.9 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   9

तदानुपूर्व्या युक्तं च युक्तं चात्मनि मानद । राज्यं प्राप्नुहि धर्मेण सकामान् सुहृद: कुरु ।। २.१०४.१० ।।
tadānupūrvyā yuktaṃ ca yuktaṃ cātmani mānada | rājyaṃ prāpnuhi dharmeṇa sakāmān suhṛda: kuru || 2.104.10 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   10

भवत्वविधवा भूमि: समग्रा पतिना त्वया । शशिना विमलेनेव शारदी रजनी यथा ।। २.१०४.११ ।।
bhavatvavidhavā bhūmi: samagrā patinā tvayā | śaśinā vimaleneva śāradī rajanī yathā || 2.104.11 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   11

एभिश्च सचिवै: सार्द्धं शिरसा याचितो मया । भ्रातु: शिष्यस्य दासस्य प्रसादं कर्त्तुमर्हसि ।। २.१०४.१२ ।।
ebhiśca sacivai: sārddhaṃ śirasā yācito mayā | bhrātu: śiṣyasya dāsasya prasādaṃ karttumarhasi || 2.104.12 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   12

तदिदं शाश्वतं पित्र्यं सर्वं प्रकृतिमण्डलम् । पूजितं पुरुषव्याघ्र नातिक्रमितुमर्हसि ।। २.१०४.१३ ।।
tadidaṃ śāśvataṃ pitryaṃ sarvaṃ prakṛtimaṇḍalam | pūjitaṃ puruṣavyāghra nātikramitumarhasi || 2.104.13 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   13

एवमुक्त्वा महाबाहु: सबाष्प: कैकयीसुत: । रामस्य शिरसा पादौ जग्राह विधिवत्पुन: ।। २.१०४.१४ ।।
evamuktvā mahābāhu: sabāṣpa: kaikayīsuta: | rāmasya śirasā pādau jagrāha vidhivatpuna: || 2.104.14 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   14

तं मत्तमिव मातङ्गं नि:श्वसन्तं पुन:पुन: । भ्रातरं भरतं राम: परिष्वज्येदमब्रवीत् ।। २.१०४.१५ ।।
taṃ mattamiva mātaṅgaṃ ni:śvasantaṃ puna:puna: | bhrātaraṃ bharataṃ rāma: pariṣvajyedamabravīt || 2.104.15 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   15

कुलीन: सत्त्वसम्पन्नस्तेजस्वी चरितव्रत: । राज्यहेतो: कथं पापमाचरेत्त्वद्विधो जन: ।। २.१०४.१६ ।।
kulīna: sattvasampannastejasvī caritavrata: | rājyaheto: kathaṃ pāpamācarettvadvidho jana: || 2.104.16 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   16

न दोषं त्वयि पश्यामि सूक्ष्ममप्यरिसूदन । न चापि जननीं बाल्यात्त्वं विगर्हितुमर्हसि ।। २.१०४.१७ ।।
na doṣaṃ tvayi paśyāmi sūkṣmamapyarisūdana | na cāpi jananīṃ bālyāttvaṃ vigarhitumarhasi || 2.104.17 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   17

कामकारो महाप्राज्ञ गुरूणां सर्वदा ऽनघ । उपपन्नेषु दारेषु पुत्रेषु च विधीयते ।। २.१०४.१८ ।।
kāmakāro mahāprājña gurūṇāṃ sarvadā 'nagha | upapanneṣu dāreṣu putreṣu ca vidhīyate || 2.104.18 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   18

वयमस्य यथा लोके सङ्ख्याता: सौम्य साधुभि: । भार्य्या: पुत्राश्च शिष्याश्च त्वमनु ज्ञातुमर्हसि ।। २.१०४.१९ ।।
vayamasya yathā loke saṅkhyātā: saumya sādhubhi: | bhāryyā: putrāśca śiṣyāśca tvamanu jñātumarhasi || 2.104.19 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   19

वने वा चीरवसनं सौम्य कृष्णाजिनाम्बरम् । राज्ये वापि महाराजो मां वासयितुमीश्वर: ।। २.१०४.२० ।।
vane vā cīravasanaṃ saumya kṛṣṇājināmbaram | rājye vāpi mahārājo māṃ vāsayitumīśvara: || 2.104.20 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   20

यावत्पितरि धर्मज्ञे गौरवं लोकसत्कृतम् । तावद्धर्मभृतां श्रेष्ठ जनन्यामपि गौरवम् ।। २.१०४.२१ ।।
yāvatpitari dharmajñe gauravaṃ lokasatkṛtam | tāvaddharmabhṛtāṃ śreṣṭha jananyāmapi gauravam || 2.104.21 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   21

एताभ्यां धर्मशीलाभ्यां वनं गच्छेति राघव । मातापितृभ्यामुक्तो ऽहं कथमन्यत् समाचरे ।। २.१०४.२२ ।।
etābhyāṃ dharmaśīlābhyāṃ vanaṃ gaccheti rāghava | mātāpitṛbhyāmukto 'haṃ kathamanyat samācare || 2.104.22 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   22

त्वया राज्यमयोध्यायां प्राप्तव्यं लोकसत्कृतम् । वस्तव्यं दण्डकारण्ये मया वल्कलवाससा ।। २.१०४.२३ ।।
tvayā rājyamayodhyāyāṃ prāptavyaṃ lokasatkṛtam | vastavyaṃ daṇḍakāraṇye mayā valkalavāsasā || 2.104.23 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   23

एवं कृत्वा महाराजो विभागं लोकसन्निधौ । व्यादिश्य च महातेजा दिवं दशरथो गत: ।। २.१०४.२४ ।।
evaṃ kṛtvā mahārājo vibhāgaṃ lokasannidhau | vyādiśya ca mahātejā divaṃ daśaratho gata: || 2.104.24 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   24

स च प्रमाणं धर्मात्मा राजा लोकगुरुस्तव । पित्रा दत्तं यथाभागमुपभोक्तुं त्वमर्हसि ।। २.१०४.२५ ।।
sa ca pramāṇaṃ dharmātmā rājā lokagurustava | pitrā dattaṃ yathābhāgamupabhoktuṃ tvamarhasi || 2.104.25 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   25

चतुर्दशसमा: सौम्य दण्डकारण्यमाश्रित: । उपभोक्ष्ये त्वहं दत्तं भागं पित्रा महात्मना ।। २.१०४.२६ ।।
caturdaśasamā: saumya daṇḍakāraṇyamāśrita: | upabhokṣye tvahaṃ dattaṃ bhāgaṃ pitrā mahātmanā || 2.104.26 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   26

यदब्रवीन्मां नरलोकसत्कृत: पिता महात्मा विबुधाधिपोपम: । तदेव मन्ये परमात्मनो हितं न सर्वलोकेश्वरभावमप्यहम् ।। २.१०४.२७ ।।
yadabravīnmāṃ naralokasatkṛta: pitā mahātmā vibudhādhipopama: | tadeva manye paramātmano hitaṃ na sarvalokeśvarabhāvamapyaham || 2.104.27 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   27

इत्यार्षे श्रीमद्रामायणे वाल्मीकीये आदिकाव्ये श्रीमदयोध्याकाण्डे चतुरधिकशततम: सर्ग: ।। १०४ ।।
ityārṣe śrīmadrāmāyaṇe vālmīkīye ādikāvye śrīmadayodhyākāṇḍe caturadhikaśatatama: sarga: || 104 ||

Kanda : Ayodhya Kanda

Sarga :   104

Shloka :   28

Add to Playlist

Read Later

No Playlist Found

Mudra Cost :

Create a Verse Post


namo namaḥ!

भाषा चुने (Choose Language)

Gyaandweep Gyaandweep

namo namaḥ!

Sign Up to explore more than 35 Vedic Scriptures, one verse at a time.

Login to track your learning and teaching progress.


Sign In