| |
|

This overlay will guide you through the buttons:

Shloka 1
नारद उवाच ।।
शंखचूडवधं श्रुत्वा चरितं शशिमौलिनः ॥ अयं तृप्तोऽस्मि नो त्वत्तोऽमृतं पीत्वा यथा जनः ॥ १ ॥

PADACHEDA

शंखचूड-वधम् श्रुत्वा चरितम् शशिमौलिनः ॥ अयम् तृप्तः अस्मि नो त्वत्तः अमृतम् पीत्वा यथा जनः ॥ १ ॥

TRANSLITERATION

śaṃkhacūḍa-vadham śrutvā caritam śaśimaulinaḥ .. ayam tṛptaḥ asmi no tvattaḥ amṛtam pītvā yathā janaḥ .. 1 ..
Shloka 2
ब्रह्मन्यच्चरितं तस्य महेशस्य महात्मनः ॥ मायामाश्रित्य सल्लीलां कुर्वतो भक्तमोददाम् ॥ २ ॥

PADACHEDA

ब्रह्मन् यत् चरितम् तस्य महेशस्य महात्मनः ॥ मायाम् आश्रित्य सत्-लीलाम् कुर्वतः भक्त-मोद-दाम् ॥ २ ॥

TRANSLITERATION

brahman yat caritam tasya maheśasya mahātmanaḥ .. māyām āśritya sat-līlām kurvataḥ bhakta-moda-dām .. 2 ..
Shloka 3
ब्रह्मोवाच ।।
जलंधरवधं श्रुत्वा व्यासस्सत्यवतीसुतः ॥ अप्राक्षीदिममेवार्थं ब्रह्मपुत्रं मुनीश्वरम् ॥ ३ ॥

PADACHEDA

जलंधर-वधम् श्रुत्वा व्यासः सत्यवती-सुतः ॥ अप्राक्षीत् इमम् एव अर्थम् ब्रह्म-पुत्रम् मुनि-ईश्वरम् ॥ ३ ॥

TRANSLITERATION

jalaṃdhara-vadham śrutvā vyāsaḥ satyavatī-sutaḥ .. aprākṣīt imam eva artham brahma-putram muni-īśvaram .. 3 ..
Shloka 4
सनत्कुमारः प्रोवाच व्यासं सत्यवतीसुतम् ॥ सुप्रशंस्य महेशस्य चरितं मंगलायनम् ॥ ४ ॥

PADACHEDA

सनत्कुमारः प्रोवाच व्यासम् सत्यवती-सुतम् ॥ सु प्रशंस्य महेशस्य चरितम् मंगलायनम् ॥ ४ ॥

TRANSLITERATION

sanatkumāraḥ provāca vyāsam satyavatī-sutam .. su praśaṃsya maheśasya caritam maṃgalāyanam .. 4 ..
Shloka 5
सनत्कुमार उवाच ।।
शृणु व्यास महेशस्य चरितं मंगलायनम् ॥ यथान्धको गाणपत्यं प्राप शंभोः परात्मनः ॥ ५ ॥

PADACHEDA

शृणु व्यास महेशस्य चरितम् मंगलायनम् ॥ यथा अन्धकः गाणपत्यम् प्राप शंभोः परात्मनः ॥ ५ ॥

TRANSLITERATION

śṛṇu vyāsa maheśasya caritam maṃgalāyanam .. yathā andhakaḥ gāṇapatyam prāpa śaṃbhoḥ parātmanaḥ .. 5 ..
Shloka 6
कृत्वा परमसंग्रामं तेन पूर्वं मुनीश्वर ॥ प्रसाद्य तं महेशानं सत्त्वभावात्पुनः पुनः ॥ ६ ॥

PADACHEDA

कृत्वा परम-संग्रामम् तेन पूर्वम् मुनि-ईश्वर ॥ प्रसाद्य तम् महेशानम् सत्त्व-भावात् पुनर् पुनर् ॥ ६ ॥

TRANSLITERATION

kṛtvā parama-saṃgrāmam tena pūrvam muni-īśvara .. prasādya tam maheśānam sattva-bhāvāt punar punar .. 6 ..
Shloka 7
माहात्म्यमद्भुतं शंभोश्शरणागतरक्षिणः ॥ सुभक्तवत्सलस्यैव नानालीलाविहारिणः ॥ ७ ॥

PADACHEDA

माहात्म्यम् अद्भुतम् शंभोः शरण-आगत-रक्षिणः ॥ सु भक्त-वत्सलस्य एव नाना लीला-विहारिणः ॥ ७ ॥

TRANSLITERATION

māhātmyam adbhutam śaṃbhoḥ śaraṇa-āgata-rakṣiṇaḥ .. su bhakta-vatsalasya eva nānā līlā-vihāriṇaḥ .. 7 ..
Shloka 8
माहात्म्यमेतद्वृषभध्वजस्य श्रुत्वा मुनिर्गंधवतीसुतो हि ॥ वचो महार्थं प्रणिपत्य भक्त्या ह्युवाच तं ब्रह्मसुतं मुनींद्रम् ॥ ८ ॥

PADACHEDA

माहात्म्यम् एतत् वृषभध्वजस्य श्रुत्वा मुनिः गंधवती-सुतः हि ॥ वचः महार्थम् प्रणिपत्य भक्त्या हि उवाच तम् ब्रह्म-सुतम् मुनि-इंद्रम् ॥ ८ ॥

TRANSLITERATION

māhātmyam etat vṛṣabhadhvajasya śrutvā muniḥ gaṃdhavatī-sutaḥ hi .. vacaḥ mahārtham praṇipatya bhaktyā hi uvāca tam brahma-sutam muni-iṃdram .. 8 ..
Shloka 9
व्यास उवाच ।।
को ह्यंधको वै भगवन्मुनीश कस्यान्वये वीर्यवतः पृथिव्याम् ॥ जातो महात्मा बलवान् प्रधानः किमात्मकः कस्य सुतोंऽधकश्च ॥ ९ ॥

PADACHEDA

कः हि अंधकः वै भगवत् मुनि-ईश कस्य अन्वये वीर्यवतः पृथिव्याम् ॥ जातः महात्मा बलवान् प्रधानः किमात्मकः कस्य सुतः ॐ धकः च ॥ ९ ॥

TRANSLITERATION

kaḥ hi aṃdhakaḥ vai bhagavat muni-īśa kasya anvaye vīryavataḥ pṛthivyām .. jātaḥ mahātmā balavān pradhānaḥ kimātmakaḥ kasya sutaḥ oṃ dhakaḥ ca .. 9 ..
Shloka 10
एतत्समस्तं सरहस्यमद्य ब्रवीहि मे ब्रह्मसुतप्रसादात् ॥ स्कंदान्मया वै विदितं हि सम्यक् महेशपुत्रादमितावबोधात् ॥ 2.5.42.१० ॥

PADACHEDA

एतत् समस्तम् स रहस्यम् अद्य ब्रवीहि मे ब्रह्म-सुत-प्रसादात् ॥ स्कंदात् मया वै विदितम् हि सम्यक् महेश-पुत्रात् अमित-अवबोधात् ॥ २।५।४२।१० ॥

TRANSLITERATION

etat samastam sa rahasyam adya bravīhi me brahma-suta-prasādāt .. skaṃdāt mayā vai viditam hi samyak maheśa-putrāt amita-avabodhāt .. 2.5.42.10 ..
Shloka 11
गाणपत्यं कथं प्राप शंभोः परमतेजसः ॥ सोंधको धन्य एवाति यो बभूव गणेश्वरः ॥ ११ ॥

PADACHEDA

गाणपत्यम् कथम् प्राप शंभोः परम-तेजसः ॥ सोंधकः धन्यः एव अति यः बभूव गणेश्वरः ॥ ११ ॥

TRANSLITERATION

gāṇapatyam katham prāpa śaṃbhoḥ parama-tejasaḥ .. soṃdhakaḥ dhanyaḥ eva ati yaḥ babhūva gaṇeśvaraḥ .. 11 ..
Shloka 12
।। ब्रह्मोवाच ।।
व्यासस्य चैतद्वचनं निशम्य प्रोवाच स ब्रह्मसुतस्तदानीम् ॥ महेश्वरोतीः परमाप्तलक्ष्मीस्संश्रोतुकामं जनकं शुकस्य ॥ १२॥

PADACHEDA

व्यासस्य च एतत् वचनम् निशम्य प्रोवाच स ब्रह्म-सुतः तदानीम् ॥ महेश्वर-ऊतीः परम-आप्त-लक्ष्मीः संश्रोतु-कामम् जनकम् शुकस्य ॥ १२॥

TRANSLITERATION

vyāsasya ca etat vacanam niśamya provāca sa brahma-sutaḥ tadānīm .. maheśvara-ūtīḥ parama-āpta-lakṣmīḥ saṃśrotu-kāmam janakam śukasya .. 12..
Shloka 13
सनत्कुमार उवाच ।।
पुराऽऽगतो भक्तकृपाकरोऽसौ कैलासतश्शैलसुता गणाढ्यः ॥ विहर्तुकामः किल काशिकां वै स्वशैलतो निर्जरचक्रवर्ती ॥ १३ ॥

PADACHEDA

पुरा आगतः भक्त-कृपा-करः असौ कैलासतः शैलसुता गणाढ्यः ॥ विहर्तु-कामः किल काशिकाम् वै स्व-शैलतः निर्जर-चक्रवर्ती ॥ १३ ॥

TRANSLITERATION

purā āgataḥ bhakta-kṛpā-karaḥ asau kailāsataḥ śailasutā gaṇāḍhyaḥ .. vihartu-kāmaḥ kila kāśikām vai sva-śailataḥ nirjara-cakravartī .. 13 ..
Shloka 14
स राजधानीं च विधाय तस्यां चक्रं परोतीः सुखदा जनानाम् ॥ तद्रक्षकं भैरवनामवीरं कृत्वा समं शैलजयाहि बह्वीः॥ १४॥

PADACHEDA

स राजधानीम् च विधाय तस्याम् चक्रम् परोतीः सुख-दाः जनानाम् ॥ तद्-रक्षकम् भैरव-नाम-वीरम् कृत्वा समम् बह्वीः॥ १४॥

TRANSLITERATION

sa rājadhānīm ca vidhāya tasyām cakram parotīḥ sukha-dāḥ janānām .. tad-rakṣakam bhairava-nāma-vīram kṛtvā samam bahvīḥ.. 14..
Shloka 15
स एकदा मंदरनामधेयं गतो नगे तद्वरसुप्रभावात् ॥ तत्रापि मानागणवीरमुख्यैश्शिवासमेतो विजहार भूरि॥ १५॥

PADACHEDA

सः एकदा मंदर-नामधेयम् गतः नगे तद्-वर-सु प्रभावात् ॥ तत्र अपि माना-गण-वीर-मुख्यैः शिवा-समेतः विजहार भूरि॥ १५॥

TRANSLITERATION

saḥ ekadā maṃdara-nāmadheyam gataḥ nage tad-vara-su prabhāvāt .. tatra api mānā-gaṇa-vīra-mukhyaiḥ śivā-sametaḥ vijahāra bhūri.. 15..
Shloka 16
पूर्वे दिशो मन्दर शैलसंस्था कपर्द्दिनश्चंडपराक्रमस्य॥ चक्रे ततो नेत्रनिमीलनं तु सा पार्वती नर्मयुतं सलीलम्॥ १६॥

PADACHEDA

पूर्वे दिशः मन्दर शैल-संस्था कपर्द्दिनः चंडपराक्रमस्य॥ चक्रे ततस् नेत्र-निमीलनम् तु सा पार्वती नर्म-युतम् स लीलम्॥ १६॥

TRANSLITERATION

pūrve diśaḥ mandara śaila-saṃsthā kaparddinaḥ caṃḍaparākramasya.. cakre tatas netra-nimīlanam tu sā pārvatī narma-yutam sa līlam.. 16..
Shloka 17
प्रवालहेमाब्जधृतप्रभाभ्यां कराम्बुजाभ्यां निमिमील नेत्रे॥ हरस्य नेत्रेषु निमीलितेषु क्षणेन जातः सुमहांधकारः॥ १७॥

PADACHEDA

प्रवाल-हेम-अब्ज-धृत-प्रभाभ्याम् कर-अम्बुजाभ्याम् निमिमील नेत्रे॥ हरस्य नेत्रेषु निमीलितेषु क्षणेन जातः सु महा-अंधकारः॥ १७॥

TRANSLITERATION

pravāla-hema-abja-dhṛta-prabhābhyām kara-ambujābhyām nimimīla netre.. harasya netreṣu nimīliteṣu kṣaṇena jātaḥ su mahā-aṃdhakāraḥ.. 17..
Shloka 18
तत्स्पर्शयोगाच्च महेश्वरस्य करौ च तस्याः स्खलितं मदांभः॥ शंभोर्ललाटे क्षणवह्नितप्तो विनिर्गतो भूरिजलस्य बिन्दुः॥ १८॥

PADACHEDA

तद्-स्पर्श-योगात् च महेश्वरस्य करौ च तस्याः स्खलितम् मद-अंभः॥ शंभोः ललाटे क्षण-वह्नि-तप्तः विनिर्गतः भूरि-जलस्य बिन्दुः॥ १८॥

TRANSLITERATION

tad-sparśa-yogāt ca maheśvarasya karau ca tasyāḥ skhalitam mada-aṃbhaḥ.. śaṃbhoḥ lalāṭe kṣaṇa-vahni-taptaḥ vinirgataḥ bhūri-jalasya binduḥ.. 18..
Shloka 19
गर्भो बभूवाथ करालवक्त्रो भयंकरः क्रोधपरः कृतघ्नः॥ अन्धो विरूपी जटिलश्च कृष्णो नरेतरो वैकृतिकस्सुरोमा॥ १९॥

PADACHEDA

गर्भः बभूव अथ कराल-वक्त्रः भयंकरः क्रोध-परः कृतघ्नः॥ अन्धः विरूपी जटिलः च कृष्णः नरेतरः वैकृतिकः सु रोमा॥ १९॥

TRANSLITERATION

garbhaḥ babhūva atha karāla-vaktraḥ bhayaṃkaraḥ krodha-paraḥ kṛtaghnaḥ.. andhaḥ virūpī jaṭilaḥ ca kṛṣṇaḥ naretaraḥ vaikṛtikaḥ su romā.. 19..
Shloka 20
गायन्हसन्प्ररुदन्नृत्यमानो विलेलिहानो घरघोरघोषः॥ जातेन तेनाद्भुतदर्शनेन गौरीं भवोऽसौ स्मितपूर्वमाह॥ 2.5.42.२०॥

PADACHEDA

गायन् हसन् प्ररुदन् नृत्यमानः विलेलिहानः घर-घोर-घोषः॥ जातेन तेन अद्भुत-दर्शनेन गौरीम् भवः असौ स्मित-पूर्वम् आह॥ २।५।४२।२०॥

TRANSLITERATION

gāyan hasan prarudan nṛtyamānaḥ vilelihānaḥ ghara-ghora-ghoṣaḥ.. jātena tena adbhuta-darśanena gaurīm bhavaḥ asau smita-pūrvam āha.. 2.5.42.20..
Shloka 21
श्रीमहेश उवाच।।
निमील्य नेत्राणि कृतं च कर्म बिभेषि साऽस्माद्दयिते कथं त्वम् ॥ गौरी हरात्तद्वचनं निशम्य विहस्यमाना प्रमुमोच नेत्रे ॥ २१॥

PADACHEDA

निमील्य नेत्राणि कृतम् च कर्म बिभेषि सा अस्मात् दयिते कथम् त्वम् ॥ गौरी हरात् तत् वचनम् निशम्य विहस्यमाना प्रमुमोच नेत्रे ॥ २१॥

TRANSLITERATION

nimīlya netrāṇi kṛtam ca karma bibheṣi sā asmāt dayite katham tvam .. gaurī harāt tat vacanam niśamya vihasyamānā pramumoca netre .. 21..
Shloka 22
जाते प्रकाशे सति घोररूपो जातोंधकारादपि नेत्रहीनः ॥ तादृग्विधं तं च निरीक्ष्य भूतं पप्रच्छ गौरी पुरुषं महेशम् ॥ २२ ॥

PADACHEDA

जाते प्रकाशे सति घोर-रूपः नेत्र-हीनः ॥ तादृग्विधम् तम् च निरीक्ष्य भूतम् पप्रच्छ गौरी पुरुषम् महेशम् ॥ २२ ॥

TRANSLITERATION

jāte prakāśe sati ghora-rūpaḥ netra-hīnaḥ .. tādṛgvidham tam ca nirīkṣya bhūtam papraccha gaurī puruṣam maheśam .. 22 ..
Shloka 23
गौर्य्युवाच ।।
कोयं विरूपो भगवन्हि जातो नावग्रतो घोरभयंकरश्च ॥ वदस्व सत्यं मम किं निमित्तं सृष्टोऽथ वा केन च कस्य पुत्रः ॥ २३ ॥

PADACHEDA

कः इयम् विरूपः भगवन् हि जातः घोर-भयंकरः च ॥ वदस्व सत्यम् मम किम् निमित्तम् सृष्टः अथ वा केन च कस्य पुत्रः ॥ २३ ॥

TRANSLITERATION

kaḥ iyam virūpaḥ bhagavan hi jātaḥ ghora-bhayaṃkaraḥ ca .. vadasva satyam mama kim nimittam sṛṣṭaḥ atha vā kena ca kasya putraḥ .. 23 ..
Shloka 24
सनत्कुमार उवाच ।।
श्रुत्वा हरस्तद्वचनं प्रियाया लीलाकरस्सृष्टिकृतोंऽधरूपाम् ॥ लीलाकरायास्त्रिजगज्जनन्या विहस्य किंचिद्भगवानुवाच ॥ २४॥

PADACHEDA

श्रुत्वा हरः तत् वचनम् प्रियायाः लीलाकरः सृष्टि-कृतः अधरूपाम् ॥ लीलाकरायाः त्रिजगत्-जनन्याः विहस्य किंचिद् भगवान् उवाच ॥ २४॥

TRANSLITERATION

śrutvā haraḥ tat vacanam priyāyāḥ līlākaraḥ sṛṣṭi-kṛtaḥ adharūpām .. līlākarāyāḥ trijagat-jananyāḥ vihasya kiṃcid bhagavān uvāca .. 24..
Shloka 25
महेश उवाच ।।
शृण्वंबिके ह्यद्भुतवृत्तकारे उत्पन्न एषोऽद्भुतचण्डवीर्यः ॥ निमीलिते चक्षुषि मे भवत्या स स्वेदजो मेंधकनामधेयः ॥ २५॥

PADACHEDA

शृणु अंबिके हि अद्भुत-वृत्त-कारे उत्पन्नः एषः अद्भुत-चण्ड-वीर्यः ॥ निमीलिते चक्षुषि मे भवत्या स स्वेद-जः मेंधक-नामधेयः ॥ २५॥

TRANSLITERATION

śṛṇu aṃbike hi adbhuta-vṛtta-kāre utpannaḥ eṣaḥ adbhuta-caṇḍa-vīryaḥ .. nimīlite cakṣuṣi me bhavatyā sa sveda-jaḥ meṃdhaka-nāmadheyaḥ .. 25..
Shloka 26
त्वं चास्य कर्तास्ययथानुरूपं त्वया ससख्या दयया गणेभ्यः ॥ स रक्षितव्यस्त्वयि तं हि वैकं विचार्य बुद्ध्या करणीयमार्ये ॥ २६ ॥

PADACHEDA

त्वम् च अस्य कर्तासि अयथानुरूपम् त्वया स सख्या दयया गणेभ्यः ॥ स रक्षितव्यः त्वयि तम् हि वा एकम् विचार्य बुद्ध्या करणीयम् आर्ये ॥ २६ ॥

TRANSLITERATION

tvam ca asya kartāsi ayathānurūpam tvayā sa sakhyā dayayā gaṇebhyaḥ .. sa rakṣitavyaḥ tvayi tam hi vā ekam vicārya buddhyā karaṇīyam ārye .. 26 ..
Shloka 27
सनत्कुमार उवाच ।।
गौरी ततो भर्तृवचो निशम्य कारुण्यभावात्सहिता सखीभिः ॥ नानाप्रकारैर्बहुभिर्ह्युपायैश्चकार रक्षां स्वसुतस्य यद्वत् ॥ २७॥

PADACHEDA

गौरी ततस् भर्तृ-वचः निशम्य कारुण्य-भावात् सहिता सखीभिः ॥ नाना प्रकारैः बहुभिः हि उपायैः चकार रक्षाम् स्व-सुतस्य यद्वत् ॥ २७॥

TRANSLITERATION

gaurī tatas bhartṛ-vacaḥ niśamya kāruṇya-bhāvāt sahitā sakhībhiḥ .. nānā prakāraiḥ bahubhiḥ hi upāyaiḥ cakāra rakṣām sva-sutasya yadvat .. 27..
Shloka 28
कालेऽथ तस्मिञ्शिशिरे प्रयातो हिरण्यनेत्रस्त्वथ पुत्रकामः॥ स्वज्येष्ठबंधोस्तनयप्रतानं संवीक्ष्य चासीत्प्रियया नियुक्तः॥ २८॥

PADACHEDA

काले अथ तस्मिन् शिशिरे प्रयातः हिरण्यनेत्रः तु अथ पुत्र-कामः॥ स्व-ज्येष्ठ-बंधोः तनय-प्रतानम् संवीक्ष्य च आसीत् प्रियया नियुक्तः॥ २८॥

TRANSLITERATION

kāle atha tasmin śiśire prayātaḥ hiraṇyanetraḥ tu atha putra-kāmaḥ.. sva-jyeṣṭha-baṃdhoḥ tanaya-pratānam saṃvīkṣya ca āsīt priyayā niyuktaḥ.. 28..
Shloka 29
अरण्यमाश्रित्य तपश्चकारासुरस्तदा कश्यपजस्सुतार्थम् ॥ काष्ठोपमोऽसौ जितरोषदोषस्संदर्शनार्थं तु महेश्वरस्य ॥ २९ ॥

PADACHEDA

अरण्यम् आश्रित्य तपः चकार असुरः तदा कश्यप-जः सुत-अर्थम् ॥ काष्ठ-उपमः असौ जित-रोष-दोषः संदर्शन-अर्थम् तु महेश्वरस्य ॥ २९ ॥

TRANSLITERATION

araṇyam āśritya tapaḥ cakāra asuraḥ tadā kaśyapa-jaḥ suta-artham .. kāṣṭha-upamaḥ asau jita-roṣa-doṣaḥ saṃdarśana-artham tu maheśvarasya .. 29 ..
Shloka 30
तुष्टः पिनाकी तपसास्य सम्यग्वरप्रदानाय ययौ द्विजेन्द्र ॥ तत्स्थानमासाद्य वृषध्वजोऽसौ जगाद दैत्यप्रवरं महेशः ॥ 2.5.42.३० ॥

PADACHEDA

तुष्टः पिनाकी तपसा अस्य सम्यक् वर-प्रदानाय ययौ द्विजेन्द्र ॥ तत् स्थानम् आसाद्य वृषध्वजः असौ जगाद दैत्य-प्रवरम् महेशः ॥ २।५।४२।३० ॥

TRANSLITERATION

tuṣṭaḥ pinākī tapasā asya samyak vara-pradānāya yayau dvijendra .. tat sthānam āsādya vṛṣadhvajaḥ asau jagāda daitya-pravaram maheśaḥ .. 2.5.42.30 ..
Shloka 31
महेश उवाच ।।
हे दैत्यनाथ कुरु नेन्द्रियसंघपातं किमर्थमेतद्व्रतमाश्रितं ते ॥ प्रब्रूहि कामं वरदो भवोऽहं यदिच्छसि त्वं सकलं ददामि ॥ ३१ ॥

PADACHEDA

हे दैत्य-नाथ कुरु न इन्द्रिय-संघपातम् किमर्थम् एतत् व्रतम् आश्रितम् ते ॥ प्रब्रूहि कामम् वर-दः भवः अहम् यत् इच्छसि त्वम् सकलम् ददामि ॥ ३१ ॥

TRANSLITERATION

he daitya-nātha kuru na indriya-saṃghapātam kimartham etat vratam āśritam te .. prabrūhi kāmam vara-daḥ bhavaḥ aham yat icchasi tvam sakalam dadāmi .. 31 ..
Shloka 32
सनत्कुमार उवाच ।।
सरस्यमाकर्ण्य महेशवाक्यं ह्यतिप्रसन्नः कनकाक्षदैत्यः ॥ कृतांजलिर्नम्रशिरा उवाच स्तुत्या च नत्वा विविधं गिरीशम् ॥ ३२ ॥

PADACHEDA

सरस्यम् आकर्ण्य महेश-वाक्यम् हि अति प्रसन्नः कनकाक्ष-दैत्यः ॥ कृतांजलिः नम्र-शिराः उवाच स्तुत्या च नत्वा विविधम् गिरीशम् ॥ ३२ ॥

TRANSLITERATION

sarasyam ākarṇya maheśa-vākyam hi ati prasannaḥ kanakākṣa-daityaḥ .. kṛtāṃjaliḥ namra-śirāḥ uvāca stutyā ca natvā vividham girīśam .. 32 ..
Shloka 33
।। हिरण्याक्ष उवाच ।।
पुत्रस्तु मे चन्द्रललाट नास्ति सुवीर्यवान्दैत्यकुलानुरूपी ॥ तदर्थमेतद्व्रतमास्थितोऽहं तं देहि देवेश सुवीर्यवंतम्॥ ३३॥

PADACHEDA

पुत्रः तु मे चन्द्रललाट ना अस्ति सु वीर्यवान् दैत्य-कुल-अनुरूपी ॥ तद्-अर्थम् एतत् व्रतम् आस्थितः अहम् तम् देहि देवेश सु वीर्यवंतम्॥ ३३॥

TRANSLITERATION

putraḥ tu me candralalāṭa nā asti su vīryavān daitya-kula-anurūpī .. tad-artham etat vratam āsthitaḥ aham tam dehi deveśa su vīryavaṃtam.. 33..
Shloka 34
यस्माच्च मद्भ्रातुरनंतवीर्याः प्रह्लादपूर्वा अपि पंचपुत्राः ॥ ममेह नास्तीति गतान्वयोऽहं को मामकं राज्यमिदं बुभूषेत् ॥ ३४॥ ॥

PADACHEDA

यस्मात् च मद्-भ्रातुः अनंत-वीर्याः प्रह्लाद-पूर्वे अपि पंच-पुत्राः ॥ मम इह ना अस्ति इति गत-अन्वयः अहम् कः मामकम् राज्यम् इदम् बुभूषेत् ॥ ३४॥ ॥

TRANSLITERATION

yasmāt ca mad-bhrātuḥ anaṃta-vīryāḥ prahlāda-pūrve api paṃca-putrāḥ .. mama iha nā asti iti gata-anvayaḥ aham kaḥ māmakam rājyam idam bubhūṣet .. 34.. ..
Shloka 35
राज्यं परस्य स्वबलेन हृत्वा भुंक्तेऽथवा स्वं पितुरेव दृष्टम् ॥ च प्रोच्यते पुत्र इह त्वमुत्र पुत्री स तेनापिभवेत्पितासौ ॥ ३५ ॥

PADACHEDA

राज्यम् परस्य स्व-बलेन हृत्वा भुंक्ते अथवा स्वम् पितुः एव दृष्टम् ॥ च प्रोच्यते पुत्रः इह तु अमुत्र पुत्री स तेन अपि भवेत् पिता असौ ॥ ३५ ॥

TRANSLITERATION

rājyam parasya sva-balena hṛtvā bhuṃkte athavā svam pituḥ eva dṛṣṭam .. ca procyate putraḥ iha tu amutra putrī sa tena api bhavet pitā asau .. 35 ..
Shloka 36
ऊर्द्ध्वं गतिः पुत्रवतां निरुक्ता मनीषिभिर्धर्मभृतां वरिष्ठैः ॥ सर्वाणि भूतानि तदर्थमेवमतः प्रवर्तेत पशून् स्वतेजसः ॥ ३६ ॥

PADACHEDA

ऊर्द्ध्वम् गतिः पुत्रवताम् निरुक्ता मनीषिभिः धर्म-भृताम् वरिष्ठैः ॥ सर्वाणि भूतानि तद्-अर्थम् एवम् अतस् प्रवर्तेत पशून् स्व-तेजसः ॥ ३६ ॥

TRANSLITERATION

ūrddhvam gatiḥ putravatām niruktā manīṣibhiḥ dharma-bhṛtām variṣṭhaiḥ .. sarvāṇi bhūtāni tad-artham evam atas pravarteta paśūn sva-tejasaḥ .. 36 ..
Shloka 37
निरन्वयस्याथ न संति लोकास्तदर्थमिच्छंति जनाः सुरेभ्यः ॥ सदा समाराध्य सुरात्रिपंकजं याचंत इत्थं सुतमेकमेव ॥ ३७ ॥

PADACHEDA

निरन्वयस्य अथ न संति लोकाः तद्-अर्थम् इच्छंति जनाः सुरेभ्यः ॥ सदा समाराध्य सुरात्रि-पंकजम् याचंते इत्थम् सुतम् एकम् एव ॥ ३७ ॥

TRANSLITERATION

niranvayasya atha na saṃti lokāḥ tad-artham icchaṃti janāḥ surebhyaḥ .. sadā samārādhya surātri-paṃkajam yācaṃte ittham sutam ekam eva .. 37 ..
Shloka 38
सनत्कुमार उवाच ।।
एतद्भवस्तद्वचनं निशम्य कृपाकरो दैत्यनृपस्य तुष्टः॥ तमाह दैत्यातप नास्ति पुत्रस्त्वद्वीर्यजः किंतु ददामि पुत्रम् ॥ ३८॥

PADACHEDA

एतत् भवः तत् वचनम् निशम्य कृपा-आकरः दैत्य-नृपस्य तुष्टः॥ तम् आह दैत्य-आतप ना अस्ति पुत्रः त्वद्-वीर्य-जः किंतु ददामि पुत्रम् ॥ ३८॥

TRANSLITERATION

etat bhavaḥ tat vacanam niśamya kṛpā-ākaraḥ daitya-nṛpasya tuṣṭaḥ.. tam āha daitya-ātapa nā asti putraḥ tvad-vīrya-jaḥ kiṃtu dadāmi putram .. 38..
Shloka 39
ममात्मजं त्वंधकनामधेयं त्वत्तुल्यवीर्यं त्वपराजितं च ॥ वृणीष्व पुत्रं सकलं विहाय दुःखं प्रतीच्छस्व सुतं त्वमेव ॥ ३९॥

PADACHEDA

मम आत्मजम् तु अंधक-नामधेयम् त्वद्-तुल्य-वीर्यम् तु अपराजितम् च ॥ वृणीष्व पुत्रम् सकलम् विहाय दुःखम् प्रतीच्छस्व सुतम् त्वम् एव ॥ ३९॥

TRANSLITERATION

mama ātmajam tu aṃdhaka-nāmadheyam tvad-tulya-vīryam tu aparājitam ca .. vṛṇīṣva putram sakalam vihāya duḥkham pratīcchasva sutam tvam eva .. 39..
Shloka 40
सनत्कुमार उवाच ।।
इत्येवमुक्त्वा प्रददौ स तस्मै हिरण्यनेत्राय सुतं प्रसन्नः ॥ हरस्तु गौर्य्या सहितो महात्मा भूतादिनाथस्त्रिपुरारिरुग्रः ॥ 2.5.42.४० ॥

PADACHEDA

इति एवम् उक्त्वा प्रददौ स तस्मै हिरण्यनेत्राय सुतम् प्रसन्नः ॥ हरः तु गौर्या सहितः महात्मा भूतादिनाथः त्रिपुरारिः उग्रः ॥ २।५।४२।४० ॥

TRANSLITERATION

iti evam uktvā pradadau sa tasmai hiraṇyanetrāya sutam prasannaḥ .. haraḥ tu gauryā sahitaḥ mahātmā bhūtādināthaḥ tripurāriḥ ugraḥ .. 2.5.42.40 ..
Shloka 41
नतो हरात्प्राप्य सुतं स दैत्यः प्रदक्षिणीकृत्य यथाक्रमेण ॥ स्तोत्रैरनेकैरभिपूज्य रुद्रं तुष्टस्स्वराज्यं गतवान्महात्मा ॥ ४१

PADACHEDA

नतः हरात् प्राप्य सुतम् स दैत्यः प्रदक्षिणीकृत्य यथाक्रमेण ॥ स्तोत्रैः अनेकैः अभिपूज्य रुद्रम् तुष्टः स्व-राज्यम् गतवान् महात्मा ॥ ४१

TRANSLITERATION

nataḥ harāt prāpya sutam sa daityaḥ pradakṣiṇīkṛtya yathākrameṇa .. stotraiḥ anekaiḥ abhipūjya rudram tuṣṭaḥ sva-rājyam gatavān mahātmā .. 41
Shloka 42
ततस्तु पुत्रं गिरिशादवाप्य रसातलं चंडपराक्रमस्तु ॥ इमां धरित्रीमनयत्स्वदेशं दैत्यो विजित्वा त्रिदशानशेषान् ॥ ४२ ॥

PADACHEDA

ततस् तु पुत्रम् गिरिशात् अवाप्य रसातलम् चंड-पराक्रमः तु ॥ इमाम् धरित्रीम् अनयत् स्व-देशम् दैत्यः विजित्वा त्रिदशान् अशेषान् ॥ ४२ ॥

TRANSLITERATION

tatas tu putram giriśāt avāpya rasātalam caṃḍa-parākramaḥ tu .. imām dharitrīm anayat sva-deśam daityaḥ vijitvā tridaśān aśeṣān .. 42 ..
Shloka 43
ततस्तु देवेर्मुनिभिश्च सिद्धैः सर्वात्मकं यज्ञमयं करालम् ॥ वाराहमाश्रित्य वपुः प्रधानमाराधितो विष्णुरनंतवीर्यः ॥ ४३ ॥

PADACHEDA

ततस् तु देवेः मुनिभिः च सिद्धैः सर्व-आत्मकम् यज्ञ-मयम् करालम् ॥ वाराहम् आश्रित्य वपुः प्रधानम् आराधितः विष्णुः अनंत-वीर्यः ॥ ४३ ॥

TRANSLITERATION

tatas tu deveḥ munibhiḥ ca siddhaiḥ sarva-ātmakam yajña-mayam karālam .. vārāham āśritya vapuḥ pradhānam ārādhitaḥ viṣṇuḥ anaṃta-vīryaḥ .. 43 ..
Shloka 44
घोणाप्रहारैर्विविधैर्धरित्रीं विदार्य पातालतलं प्रविश्य ॥ तुंडेन दैत्याञ्शतशो विचूर्ण्य दंष्ट्राभिरग्र्याभि अखंडिताभिः ॥ ४४॥

PADACHEDA

घोणा-प्रहारैः विविधैः धरित्रीम् विदार्य पाताल-तलम् प्रविश्य ॥ तुंडेन दैत्यान् शतशस् विचूर्ण्य दंष्ट्राभिः अग्र्याभिः अखण्डिताभिः ॥ ४४॥

TRANSLITERATION

ghoṇā-prahāraiḥ vividhaiḥ dharitrīm vidārya pātāla-talam praviśya .. tuṃḍena daityān śataśas vicūrṇya daṃṣṭrābhiḥ agryābhiḥ akhaṇḍitābhiḥ .. 44..
Shloka 45
पादप्रहारैरशनिप्रकाशैरुन्मथ्य सैन्यानि निशाचराणाम् ॥ मार्तंडकोटिप्रतिमेन पश्चात्सुदर्शनेनाद्भुतचंडतेजाः ॥ ४५ ॥

PADACHEDA

पाद-प्रहारैः अशनि-प्रकाशैः उन्मथ्य सैन्यानि निशाचराणाम् ॥ मार्तंड-कोटि-प्रतिमेन पश्चात् सुदर्शनेन अद्भुत-चंड-तेजाः ॥ ४५ ॥

TRANSLITERATION

pāda-prahāraiḥ aśani-prakāśaiḥ unmathya sainyāni niśācarāṇām .. mārtaṃḍa-koṭi-pratimena paścāt sudarśanena adbhuta-caṃḍa-tejāḥ .. 45 ..
Shloka 46
हिरण्यनेत्रस्य शिरो ज्वलंतं चिच्छेद दैत्यांश्च ददाह दुष्टान् ॥ ततः प्रहृष्टो दितिजेन्द्रराजं स्वमंधकं तत्र स चाभ्यषिंचत् ॥ ४६ ॥

PADACHEDA

हिरण्यनेत्रस्य शिरः ज्वलंतम् चिच्छेद दैत्यान् च ददाह दुष्टान् ॥ ततस् प्रहृष्टः दितिज-इन्द्र-राजम् स्वम् अंधकम् तत्र स च अभ्यषिंचत् ॥ ४६ ॥

TRANSLITERATION

hiraṇyanetrasya śiraḥ jvalaṃtam ciccheda daityān ca dadāha duṣṭān .. tatas prahṛṣṭaḥ ditija-indra-rājam svam aṃdhakam tatra sa ca abhyaṣiṃcat .. 46 ..
Shloka 47
स्वस्थानमागत्य ततो धरित्रीं दृष्ट्वांकुरेणोद्धरतः प्रहृष्टः ॥ भूमिं च पातालतलान्महात्मा पुपोष भागं त्वथ पूर्वकं तु॥ ४७॥

PADACHEDA

स्व-स्थानम् आगत्य ततस् धरित्रीम् दृष्ट्वा अंकुरेण उद्धरतः प्रहृष्टः ॥ भूमिम् च पाताल-तलात् महात्मा पुपोष भागम् तु अथ पूर्वकम् तु॥ ४७॥

TRANSLITERATION

sva-sthānam āgatya tatas dharitrīm dṛṣṭvā aṃkureṇa uddharataḥ prahṛṣṭaḥ .. bhūmim ca pātāla-talāt mahātmā pupoṣa bhāgam tu atha pūrvakam tu.. 47..
Shloka 48
देवैस्समस्तैर्मुनिभिःप्रहृष्टै रभिषुतः पद्मभुवा च तेन ॥ ययौ स्वलोकं हरिरुग्रकायो वराहरूपस्तु सुकार्यकर्ता ॥ ४८ ॥

PADACHEDA

देवैः समस्तैः मुनिभिः प्रहृष्टैः रभिषुतः पद्मभुवा च तेन ॥ ययौ स्व-लोकम् हरिः उग्र-कायः वराह-रूपः तु सु कार्य-कर्ता ॥ ४८ ॥

TRANSLITERATION

devaiḥ samastaiḥ munibhiḥ prahṛṣṭaiḥ rabhiṣutaḥ padmabhuvā ca tena .. yayau sva-lokam hariḥ ugra-kāyaḥ varāha-rūpaḥ tu su kārya-kartā .. 48 ..
Shloka 49
हिरण्यनेत्रेऽथ हतेऽसुरेशे वराहरूपेण सुरेण देवाः ॥ देवास्समस्ता मुनयश्च सर्वे परे च जीवास्सुखिनो बभूवुः ॥ ४९ ॥ ॥

PADACHEDA

हिरण्यनेत्रे अथ हते असुर-ईशे वराह-रूपेण सुरेण देवाः ॥ देवाः समस्ताः मुनयः च सर्वे परे च जीवाः सुखिनः बभूवुः ॥ ४९ ॥ ॥

TRANSLITERATION

hiraṇyanetre atha hate asura-īśe varāha-rūpeṇa sureṇa devāḥ .. devāḥ samastāḥ munayaḥ ca sarve pare ca jīvāḥ sukhinaḥ babhūvuḥ .. 49 .. ..
Shloka 50
इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे हिरण्याक्षवधो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः ॥ ४२ ॥

PADACHEDA

इति श्री-शिव-महापुराणे द्वितीयायाम् रुद्रसंहितायाम् पञ्चमे युद्ध-खंडे हिरण्याक्षवधः नाम द्विचत्वारिंशः अध्यायः ॥ ४२ ॥

TRANSLITERATION

iti śrī-śiva-mahāpurāṇe dvitīyāyām rudrasaṃhitāyām pañcame yuddha-khaṃḍe hiraṇyākṣavadhaḥ nāma dvicatvāriṃśaḥ adhyāyaḥ .. 42 ..

Add to Playlist

Practice Later

No Playlist Found

Create a Verse Post


Shloka QR Code

🔗

🪔 Powered by Gyaandweep.com

namo namaḥ!

भाषा चुने (Choose Language)

namo namaḥ!

Sign Up to practice more than 100 Vedic Scriptures and 1000s of chants, one verse at a time.

Login to track your learning and teaching progress.


Sign In